واکسن HPV یکی از مهمترین روشهای پیشگیری از عفونت با انواع مشخصی از ویروس پاپیلومای انسانی است؛ بهویژه انواعی که با سرطان دهانه رحم، برخی سرطانهای دیگر و زگیل تناسلی ارتباط دارند. بیشترین اثربخشی واکسن زمانی است که پیش از مواجهه با ویروس تزریق شود، اما نوجوانان و بعضی بزرگسالانی که قبلاً واکسینه نشدهاند نیز ممکن است از دریافت آن سود ببرند.
نکته مهم این است که واکسن HPV یک روش پیشگیرانه است، نه درمانی. این واکسن عفونت HPV موجود، زگیل تناسلی یا ضایعات ایجادشده در دهانه رحم را درمان نمیکند. همچنین دریافت واکسن به معنای بینیازی از تست HPV یا پاپاسمیر نیست؛ واکسیناسیون و غربالگری دو بخش مکمل در پیشگیری از سرطان دهانه رحم هستند.
ویروس HPV چیست؟
ویروس پاپیلومای انسانی یا Human Papillomavirus که بهاختصار HPV نامیده میشود، گروه بزرگی از ویروسهاست. بعضی از انواع آن از طریق تماس نزدیک پوستی و جنسی منتقل میشوند و میتوانند پوست و مخاط نواحی مختلف بدن را درگیر کنند.
بسیاری از عفونتهای HPV بدون علامتاند و ممکن است بدون درمان اختصاصی برطرف شوند. نگرانی اصلی زمانی ایجاد میشود که بعضی انواع پرخطر ویروس برای مدت طولانی در بدن باقی بمانند؛ زیرا عفونت پایدار با انواع سرطانزای HPV میتواند در طول زمان باعث تغییرات پیشسرطانی سلولهای دهانه رحم شود. تقریباً تمام موارد سرطان دهانه رحم با عفونت پایدار انواع سرطانزای HPV ارتباط دارند.
انواع HPV معمولاً در دو گروه کلی بررسی میشوند:
- انواع کمخطر که بیشتر با زگیل تناسلی ارتباط دارند.
- انواع پرخطر که میتوانند با سرطان دهانه رحم و برخی سرطانهای واژن، فرج، مقعد، آلت تناسلی و حلق مرتبط باشند.
مثبتشدن تست HPV پرخطر بهتنهایی به معنای ابتلا به سرطان نیست. این نتیجه فقط نشان میدهد یکی از انواع پرخطر ویروس در نمونه شناسایی شده است و فرد باید بر اساس نوع HPV، نتیجه پاپاسمیر، سن و سابقه آزمایشهای قبلی پیگیری شود.
واکسن HPV چگونه عمل میکند؟
واکسن HPV سیستم ایمنی را برای مقابله با انواع مشخصی از ویروس آماده میکند. در صورتی که فرد پس از واکسیناسیون با یکی از انواع تحت پوشش واکسن مواجه شود، سیستم ایمنی آمادگی بیشتری برای جلوگیری از شکلگیری عفونت دارد.
همه واکسنهای تأییدشده HPV در برابر انواع پرخطر ۱۶ و ۱۸ محافظت ایجاد میکنند. این دو نوع نقش مهمی در ایجاد سرطانهای مرتبط با HPV دارند. نوع واکسن، تعداد انواع تحت پوشش، محدوده سنی مجاز و برنامه دوزها ممکن است در کشورهای مختلف متفاوت باشد؛ بنابراین باید به نوع واکسن موجود، بروشور رسمی آن و دستورالعملهای معتبر توجه شود.
به همین دلیل، واکسن HPV نباید بهعنوان روشی برای پاککردن ویروس از بدن معرفی شود. فردی که قبلاً به یک نوع HPV مبتلا شده است، ممکن است همچنان از محافظت واکسن در برابر انواع دیگری که هنوز با آنها مواجه نشده بهره ببرد، اما واکسن عفونت قبلی را درمان نمیکند.
چه کسانی باید واکسن HPV بزنند؟
کودکان و نوجوانان ۹ تا ۱۴ سال
مناسبترین زمان واکسیناسیون، پیش از شروع تماسهای جنسی و مواجهه احتمالی با HPV است. سازمان جهانی بهداشت واکسیناسیون دختران ۹ تا ۱۴ سال را یکی از اقدامات اصلی برای پیشگیری از سرطان دهانه رحم میداند. CDC نیز واکسیناسیون روتین را در ۱۱ یا ۱۲ سالگی توصیه میکند و شروع واکسن از ۹ سالگی را مجاز میداند.
تزریق واکسن در این سن نه به معنای پیشبینی شروع رابطه جنسی، بلکه اقدامی پیشگیرانه است تا بدن پیش از مواجهه احتمالی با ویروس، پاسخ ایمنی مناسبی ایجاد کند.
نوجوانان و بزرگسالان تا ۲۶ سال
افرادی که تا ۲۶ سالگی واکسیناسیون HPV را شروع نکردهاند یا دوره خود را کامل نکردهاند، در چارچوب توصیههای CDC در گروه واکسیناسیون تکمیلی قرار میگیرند. این توصیه شامل زنان و مردان است و واکسن تنها مخصوص دختران یا زنان نیست.
مردان نیز ممکن است به HPV مبتلا شوند، ویروس را انتقال دهند و به زگیل تناسلی یا برخی سرطانهای مرتبط با HPV دچار شوند. بنابراین واکسیناسیون پسران و مردان واجد شرایط نیز بخشی از برنامه پیشگیری محسوب میشود.
بزرگسالان ۲۷ تا ۴۵ سال
واکسیناسیون HPV برای همه افراد بالاتر از ۲۶ سال بهصورت روتین توصیه نمیشود، اما برخی افراد ۲۷ تا ۴۵ سال که قبلاً بهطور کامل واکسینه نشدهاند، ممکن است پس از مشورت با پزشک یا مامای واجد صلاحیت تصمیم به دریافت واکسن بگیرند.
در این گروه سنی، احتمال مواجهه قبلی با HPV بیشتر است و در نتیجه منفعت واکسیناسیون معمولاً کمتر از دوران نوجوانی خواهد بود. بااینحال، مواجهه قبلی با یک نوع HPV به معنای مواجهه با تمام انواع تحت پوشش واکسن نیست. احتمال داشتن شریک جنسی جدید در آینده، سابقه واکسیناسیون و شرایط فردی از عواملی هستند که در تصمیمگیری مشترک بیمار و درمانگر در نظر گرفته میشوند.
آیا بعد از ازدواج یا ابتلا به HPV میتوان واکسن زد؟
ازدواج، شروع رابطه جنسی، داشتن سابقه زگیل تناسلی یا مثبتشدن تست HPV بهتنهایی مانع تزریق واکسن نیست. تصور اینکه واکسن فقط پیش از ازدواج قابل استفاده است، دقیق نیست. ممکن است فرد قبلاً با یک یا چند نوع ویروس مواجه شده باشد، اما هنوز در برابر سایر انواع تحت پوشش واکسن محافظت نداشته باشد.
بااینحال، هرچه واکسن پیش از مواجهه با ویروس تزریق شود، احتمال بهرهمندی از محافظت کاملتر بیشتر است. در افراد مبتلا به HPV نیز واکسیناسیون جایگزین پیگیری نتیجه مثبت، درمان زگیل یا بررسی ضایعات دهانه رحم نمیشود.
برای شروع واکسن نیز معمولاً لازم نیست فرد صرفاً بهمنظور مشخصکردن امکان واکسیناسیون، تست HPV یا پاپاسمیر انجام دهد. غربالگری باید بر اساس سن، سابقه پزشکی و زمانبندی مشخص خودش انجام شود.
واکسن HPV چند دوز دارد؟
تعداد دوزهای موردنیاز به سن شروع واکسیناسیون، وضعیت سیستم ایمنی، نوع واکسن و دستورالعمل کشوری بستگی دارد.
بر اساس برنامه CDC، افرادی که واکسیناسیون را پیش از ۱۵ سالگی آغاز میکنند، معمولاً دو دوز با فاصله ۶ تا ۱۲ ماه دریافت میکنند. اگر فاصله دو دوز کمتر از پنج ماه باشد، ممکن است دوز سوم لازم شود.
افرادی که واکسیناسیون را از ۱۵ تا ۲۶ سالگی شروع میکنند، معمولاً سه دوز در ماه صفر، یک تا دو ماه بعد و شش ماه بعد دریافت میکنند. افراد دارای ضعف سیستم ایمنی، از جمله برخی افراد مبتلا به HIV، نیز معمولاً به برنامه سهدوزی نیاز دارند.
| وضعیت | برنامه معمول بر اساس CDC |
|---|---|
| شروع پیش از ۱۵ سالگی | دو دوز با فاصله ۶ تا ۱۲ ماه |
| شروع از ۱۵ تا ۲۶ سالگی | سه دوز در ماه صفر، ۱ تا ۲ و ۶ |
| نقص سیستم ایمنی در سنین توصیهشده | معمولاً سه دوز |
| فاصله کمتر از پنج ماه میان دو دوز اول | احتمال نیاز به دوز سوم |
سازمان جهانی بهداشت در برنامههای جمعیتی، بسته به سن، وضعیت ایمنی و سیاست ملی، برنامههای یک یا دودوزی را نیز مطرح میکند. بنابراین تعداد دوزها باید با نوع واکسن و دستورالعمل رسمی کشور محل تزریق تطبیق داده شود و نباید صرفاً بر اساس یک جدول عمومی تعیین شود.
اگر فاصله میان دوزها طولانیتر از زمان توصیهشده شود، معمولاً لازم نیست دوره واکسیناسیون از ابتدا تکرار شود؛ زمان دوز بعدی باید با مرکز واکسیناسیون هماهنگ شود.
چه کسانی باید تزریق واکسن را به تعویق بیندازند؟
افرادی که پس از دوز قبلی واکسن یا یکی از اجزای آن دچار واکنش حساسیتی شدید شدهاند، نباید بدون ارزیابی تخصصی دوز بعدی را دریافت کنند. واکسن ۹ ظرفیتی HPV نیز برای افرادی که سابقه حساسیت فوری و شدید به مخمر دارند منع مصرف دارد.
در صورت وجود بیماری حاد متوسط یا شدید، ممکن است واکسیناسیون تا زمان بهبود به تعویق بیفتد. بیماری خفیف مانند سرماخوردگی ساده معمولاً مانع قطعی واکسیناسیون نیست، اما شرایط فرد باید توسط کادر درمان بررسی شود.
تزریق واکسن HPV در دوران بارداری توصیه نمیشود. اگر فرد پس از شروع دوره متوجه بارداری شود، دوزهای باقیمانده تا پایان بارداری به تعویق میافتند. آزمایش بارداری پیش از واکسیناسیون الزامی نیست و اگر واکسن ناخواسته در دوران بارداری تزریق شده باشد، صرف دریافت واکسن به مداخله خاصی نیاز ندارد.
عوارض واکسن HPV چیست؟
عوارض واکسن HPV اغلب خفیف و کوتاهمدتاند. درد، قرمزی یا تورم محل تزریق، سردرد، تهوع، احساس ضعف، تب خفیف و سرگیجه از عوارضی هستند که ممکن است پس از واکسیناسیون مشاهده شوند.
برخی نوجوانان پس از تزریق دچار غش میشوند؛ بنابراین بهتر است واکسن در حالت نشسته یا درازکش تزریق شود و فرد مدتی مطابق دستور مرکز واکسیناسیون تحت نظر بماند.
واکنش حساسیتی شدید نادر است، اما بروز تنگی نفس، تورم صورت یا گلو، کهیر منتشر، ضعف شدید یا کاهش سطح هوشیاری به بررسی فوری پزشکی نیاز دارد.
تفاوت واکسن HPV، تست HPV و پاپاسمیر چیست؟
واکسن HPV، تست HPV و پاپاسمیر سه اقدام متفاوتاند و نمیتوان یکی را جایگزین دیگری دانست.
| روش | هدف | چه چیزی را بررسی میکند؟ |
|---|---|---|
| واکسن HPV | پیشگیری اولیه | احتمال ایجاد عفونت جدید با انواع تحت پوشش را کاهش میدهد |
| تست HPV | ارزیابی خطر | وجود انواع پرخطر HPV را بررسی میکند |
| پاپاسمیر | بررسی سلولی | تغییرات غیرطبیعی سلولهای دهانه رحم را شناسایی میکند |
| کولپوسکوپی | بررسی تشخیصی | دهانه رحم را پس از برخی نتایج غیرطبیعی با دقت بیشتر بررسی میکند |
دریافت واکسن به معنای حذف نیاز به غربالگری نیست، زیرا واکسنها همه انواع سرطانزای HPV را پوشش نمیدهند. از طرف دیگر، نتیجه منفی یک تست نیز تضمین نمیکند که فرد برای همیشه در معرض خطر نخواهد بود. واکسیناسیون از عفونتهای جدید پیشگیری میکند و غربالگری به شناسایی عفونت پرخطر یا تغییرات سلولی موجود کمک میکند.
غربالگری HPV از چه سنی آغاز میشود؟
اصطلاح دقیقتر، غربالگری سرطان دهانه رحم با استفاده از تست HPV یا پاپاسمیر است. هدف غربالگری این نیست که هر عفونت HPV شناسایی شود؛ بلکه هدف اصلی، پیداکردن افراد در معرض خطر ضایعات پیشسرطانی و جلوگیری از پیشرفت آنهاست.
زمان شروع و فاصله غربالگری در دستورالعملهای مختلف یکسان نیست. سازمان جهانی بهداشت در برنامههای جمعیتی، غربالگری با تستهای با عملکرد بالا را از ۳۰ سالگی برای جمعیت عمومی و از ۲۵ سالگی برای زنان مبتلا به HIV مطرح میکند. WHO همچنین بر انجام غربالگری در حوالی ۳۵ و ۴۵ سالگی در چارچوب راهبرد جهانی حذف سرطان دهانه رحم تأکید دارد.
در راهنمای ACOG سال ۲۰۲۶ برای افراد دارای خطر متوسط:
- در سنین ۲۱ تا ۲۹ سال، سیتولوژی یا پاپاسمیر هر سه سال توصیه شده است.
- در سنین ۳۰ تا ۶۵ سال، تست اولیه HPV پرخطر با نمونهگیری توسط درمانگر هر پنج سال روش ترجیحی است.
- انجام همزمان تست HPV و پاپاسمیر هر پنج سال یا پاپاسمیر تنها هر سه سال نیز در شرایط مشخص مطرح است.
این توصیهها مربوط به نظام سلامت آمریکا هستند و نباید بدون تطبیق با دستورالعملهای ملی ایران اجرا شوند. افراد دارای HIV، نقص ایمنی، سابقه ضایعات پیشسرطانی، سرطان دهانه رحم، نتایج غیرطبیعی قبلی یا شرایط خاص پزشکی ممکن است به برنامه متفاوتی نیاز داشته باشند.
غربالگری HPV در مطب مامایی چگونه انجام میشود؟
غربالگری استاندارد فقط به گرفتن نمونه محدود نمیشود. اگر نتیجه آزمایش ثبت نشود، بیمار از آن مطلع نشود یا پیگیری لازم انجام نگیرد، فرایند غربالگری کامل نشده است.
بررسی سابقه مراجعهکننده
در ابتدای مراجعه باید سن، زمان و نتیجه آخرین غربالگری، سابقه HPV مثبت، نتایج غیرطبیعی پاپاسمیر، سابقه کولپوسکوپی یا درمان ضایعات دهانه رحم، وضعیت سیستم ایمنی و سابقه واکسیناسیون بررسی شود.
وجود علائمی مانند خونریزی پس از رابطه، خونریزی غیرطبیعی، ترشحات غیرمعمول یا درد مداوم نیز اهمیت دارد. فرد علامتدار فقط یک مراجعهکننده غربالگری نیست و ممکن است به ارزیابی تشخیصی نیاز داشته باشد.
انتخاب آزمایش مناسب
نوع آزمایش باید بر اساس سن، سابقه فرد و دستورالعمل معتبر انتخاب شود. در بعضی افراد پاپاسمیر کافی است، در برخی تست اولیه HPV مناسبتر خواهد بود و در شرایطی نیز انجام همزمان تست HPV و سیتولوژی مطرح میشود.
انجام چند آزمایش بدون اندیکاسیون مشخص لزوماً مراقبت بهتری ایجاد نمیکند و ممکن است باعث افزایش هزینه، اضطراب و اقدامات غیرضروری شود.
نمونهگیری و ثبت اطلاعات
نمونه باید با ابزار مناسب، تکنیک صحیح و مطابق دستورالعمل آزمایشگاه گرفته شود. مشخصات بیمار، نوع نمونه، تاریخ نمونهگیری، سابقه نتایج قبلی و اطلاعات بالینی مرتبط باید بهدرستی ثبت شوند.
توضیح نتیجه به زبان قابلفهم
قبل و بعد از آزمایش باید به مراجعهکننده توضیح داده شود که مثبتشدن تست HPV معادل تشخیص سرطان نیست. بسیاری از عفونتها برطرف میشوند، اما عفونت پرخطر پایدار نیازمند پیگیری است.
همچنین هر نتیجه مثبت به معنای نیاز فوری به کولپوسکوپی نیست. اقدام بعدی ممکن است شامل تکرار آزمایش، انجام پاپاسمیر، ژنوتایپینگ، کولپوسکوپی یا ارجاع باشد و بر اساس میزان خطر فرد تعیین میشود.
پیگیری و ارجاع
مطب باید سیستم مشخصی برای ثبت نتیجه، اطلاعرسانی به بیمار، یادآوری زمان آزمایش بعدی و پیگیری ارجاعها داشته باشد. در دستورالعملهای جدید، ژنوتیپ HPV و سابقه آزمایشهای قبلی در تعیین میزان خطر و انتخاب اقدام بعدی نقش مهمتری پیدا کردهاند.
نتیجه مثبت HPV چه معنایی دارد؟
نتیجه مثبت یعنی یکی از انواع بررسیشده HPV در نمونه شناسایی شده است. این نتیجه مشخص نمیکند عفونت دقیقاً چه زمانی یا از چه فردی منتقل شده است و نمیتوان از آن برای قضاوت درباره زمان شروع عفونت یا رفتار جنسی استفاده کرد.
HPV ممکن است مدتها بدون علامت باقی بماند و بعدها در آزمایش شناسایی شود. بنابراین مثبتشدن تست در یک رابطه طولانیمدت الزاماً نشانه انتقال جدید یا خیانت نیست.
اقدام بعدی به نوع HPV و سابقه بیمار بستگی دارد. شناسایی بعضی ژنوتیپهای پرخطر، همراهی نتیجه مثبت با تغییرات سلولی یا وجود سابقه ضایعات قبلی ممکن است احتمال ارجاع برای کولپوسکوپی را افزایش دهد. در مقابل، برخی افراد فقط به تکرار آزمایش در زمان مشخص نیاز دارند.
آیا برای پاککردن HPV دارو وجود دارد؟
درمانها معمولاً برای پیامدهای عفونت HPV، مانند زگیل تناسلی یا ضایعات پیشسرطانی، بهکار میروند. واکسن نیز برای درمان عفونت موجود ساخته نشده است.
به همین دلیل، ادعاهایی مانند «پاکشدن قطعی HPV با یک دارو یا مکمل» نباید جایگزین پیگیری استاندارد شود. در مدیریت HPV، هدف اصلی شناسایی موارد پرخطر، بررسی تغییرات سلولی و درمان بهموقع ضایعات قابل درمان است.
نقش ماما در پیشگیری و مدیریت HPV
ماما میتواند در چارچوب صلاحیت حرفهای و مقررات محل فعالیت، نقش مهمی در آموزش، واکسیناسیون، غربالگری و پیگیری مراجعهکنندگان داشته باشد.
این نقش از ارائه اطلاعات دقیق درباره راههای انتقال HPV و اصلاح باورهای نادرست آغاز میشود و با گرفتن شرح حال، تشخیص زمان مناسب غربالگری، نمونهگیری استاندارد، توضیح نتیجه، ثبت اطلاعات و ارجاع بهموقع ادامه پیدا میکند.
مدیریت همه افراد HPV مثبت به یک شکل انجام نمیشود. دو مراجعهکننده با نتیجه آزمایش مشابه ممکن است به دلیل تفاوت در سن، ژنوتیپ ویروس، نتیجه پاپاسمیر، وضعیت ایمنی یا سابقه آزمایشها به اقدامات متفاوتی نیاز داشته باشند. به همین دلیل، فعالیت حرفهای در این حوزه به شناخت الگوریتمهای تصمیمگیری و مدیریت مبتنی بر ریسک نیاز دارد.
آموزش تخصصی مدیریت HPV در مطب
مدیریت مراجعهکننده دارای HPV فقط خواندن یک نتیجه آزمایش نیست. درمانگر باید بتواند نوع تست مناسب را انتخاب کند، نتیجه را در کنار سابقه فرد تفسیر کند، مراجعهکننده را بدون ایجاد ترس غیرضروری آموزش دهد و موارد نیازمند پیگیری یا ارجاع را تشخیص دهد.
در دوره آموزش تخصصی مدیریت HPV در مطب، مباحث مرتبط با واکسیناسیون، غربالگری، نمونهگیری، تفسیر نتایج، مشاوره مراجعهکننده و مدیریت موارد HPV در محیط مطب بهصورت کاربردی آموزش داده میشود.
این دوره برای ماماها، دانشجویان مامایی، پزشکان عمومی و فعالان حوزه سلامت زنان طراحی شده است که میخواهند مدیریت HPV را بهصورت ساختارمند و قابل استفاده در محیط حرفهای یاد بگیرند.
برای مشاهده سایر دورهها و آموزشهای تخصصی مامایی میتوانید به موسسه مامایی رسا مراجعه کنید.
نکته ای از واکسن HPV
واکسن HPV یکی از مؤثرترین ابزارهای پیشگیری از عفونتهای جدید HPV و سرطانهای مرتبط با این ویروس است. بهترین زمان واکسیناسیون پیش از مواجهه با HPV و معمولاً در سنین نوجوانی است، اما واکسیناسیون تکمیلی تا ۲۶ سالگی و در بعضی بزرگسالان ۲۷ تا ۴۵ سال نیز میتواند مطرح باشد.
ازدواج، شروع رابطه جنسی یا مثبتبودن تست HPV الزاماً مانع واکسیناسیون نیست؛ بااینحال، واکسن عفونت موجود را درمان نمیکند. همچنین فرد واکسینهشده همچنان باید غربالگری سرطان دهانه رحم را طبق سن، سابقه پزشکی و دستورالعمل معتبر ادامه دهد.
پیشگیری مؤثر از سرطان دهانه رحم زمانی محقق میشود که واکسیناسیون، غربالگری استاندارد، تفسیر صحیح نتایج و پیگیری بهموقع در کنار یکدیگر قرار بگیرند.
پرسشهای متداول
آیا بعد از ازدواج یا مثبتشدن تست HPV میتوان واکسن زد؟
بله. ازدواج، شروع رابطه جنسی، سابقه زگیل تناسلی یا مثبتشدن تست HPV بهتنهایی مانع واکسیناسیون نیست. ممکن است فرد با بعضی انواع ویروس مواجه شده باشد، اما هنوز در برابر انواع دیگر تحت پوشش واکسن محافظت نداشته باشد. واکسن عفونت موجود را درمان نمیکند و تصمیم به تزریق، بهخصوص در سنین ۲۷ تا ۴۵ سال، باید با توجه به شرایط فردی گرفته شود.
واکسن HPV چند دوز دارد و اگر تزریق دوز بعدی عقب بیفتد چه میشود؟
بر اساس برنامه CDC، شروع واکسن پیش از ۱۵ سالگی معمولاً به دو دوز و شروع آن از ۱۵ سالگی به بعد معمولاً به سه دوز نیاز دارد. افراد دارای ضعف سیستم ایمنی نیز اغلب برنامه سهدوزی دارند. اگر تزریق دوز بعدی دیر شود، معمولاً نیازی به شروع دوباره دوره نیست، اما زمان ادامه واکسیناسیون باید با مرکز درمانی هماهنگ شود.
آیا واکسن HPV جای پاپاسمیر یا تست HPV را میگیرد؟
خیر. واکسن از عفونتهای جدید با انواع تحت پوشش جلوگیری میکند، تست HPV انواع پرخطر ویروس را شناسایی میکند و پاپاسمیر تغییرات سلولی دهانه رحم را بررسی میکند. حتی فرد واکسینهشده نیز باید غربالگری را مطابق سن و سابقه خود ادامه دهد.
آیا نتیجه مثبت HPV به معنای سرطان یا نیاز فوری به کولپوسکوپی است؟
خیر. مثبتشدن تست به معنای شناسایی ویروس است، نه تشخیص سرطان. اقدام بعدی به ژنوتیپ HPV، نتیجه پاپاسمیر، سن، وضعیت سیستم ایمنی و سابقه آزمایشهای قبلی بستگی دارد. بعضی افراد به تکرار آزمایش و بعضی به کولپوسکوپی یا ارزیابی تخصصی نیاز دارند.
توجه پزشکی: این مقاله برای آموزش عمومی تهیه شده است و جایگزین معاینه، تشخیص یا توصیه اختصاصی پزشک یا مامای واجد صلاحیت نیست. برنامه واکسیناسیون و غربالگری باید با دستورالعملهای رسمی کشور و شرایط هر فرد تطبیق داده شود.



