ورود / عضویت
اوریکولوتراپی و دیسمنوره؛ تأثیر بر درد قاعدگی
فهرست مطالب
دیسمنوره یا قاعدگی دردناک یکی از مشکلات شایع سلامت زنان است که میتواند فعالیت روزمره، حضور در محل کار یا دانشگاه و کیفیت زندگی فرد را تحت تأثیر قرار دهد. یکی از روشهای مکملی که طی سالهای اخیر برای کنترل این درد مورد بررسی قرار گرفته، اوریکولوتراپی برای دیسمنوره یا تحریک نقاط مشخص لاله گوش است.
مطالعاتی درباره استفاده از فشار روی نقاط گوش، سید گوش و سایر اشکال Auricular Acupoint Therapy در زنان مبتلا به دیسمنوره اولیه انجام شدهاند و برخی نتایج، کاهش شدت درد و بعضی علائم همراه را گزارش کردهاند. با این حال، اوریکولوتراپی نباید جایگزین ارزیابی علت درد یا درمانهای استاندارد شود و بهویژه در موارد مشکوک به دیسمنوره ثانویه، بررسی پزشکی اهمیت زیادی دارد.
برای آشنایی پایهای با این روش میتوانید ابتدا مقاله اوریکولوتراپی چیست؟ را مطالعه کنید.
دیسمنوره چیست؟
دیسمنوره (Dysmenorrhea) به درد مرتبط با قاعدگی گفته میشود که معمولاً بهصورت گرفتگی یا درد ناحیه تحتانی شکم بروز میکند و ممکن است با کمردرد، تهوع، سردرد، اسهال یا احساس خستگی همراه باشد.
دیسمنوره به دو گروه اصلی تقسیم میشود:
دیسمنوره اولیه
درد قاعدگی بدون وجود بیماری مشخص در لگن است. افزایش فعالیت پروستاگلاندینها و در نتیجه افزایش انقباضات رحم و کاهش نسبی جریان خون رحمی از مکانیسمهای مهم مطرحشده در ایجاد این درد هستند.
دیسمنوره ثانویه
در این حالت درد ناشی از یک بیماری یا اختلال زمینهای مانند اندومتریوز، آدنومیوز، بعضی ناهنجاریهای لگنی یا فیبرومها است. به همین دلیل رویکرد ماما یا درمانگر در این گروه نمیتواند صرفاً کنترل علامت درد باشد.
اوریکولوتراپی برای دیسمنوره چیست؟
در اوریکولوتراپی و دیسمنوره هدف، تحریک نقاط انتخابشده روی لاله گوش بهعنوان یک مداخله مکمل است. تحریک ممکن است با روشهای غیرتهاجمی مانند فشار، سید یا دانه گوش و مگنت یا در برخی سیستمها با روشهای دیگری انجام شود.
مطالعات مربوط به دیسمنوره عمدتاً روی Auricular Acupressure و Auricular Acupoint Therapy متمرکز بودهاند. برای مثال، یک مرور نظاممند و متاآنالیز سال ۲۰۲۳، ۱۱ کارآزمایی تصادفی با مجموع ۷۹۳ شرکتکننده مبتلا به دیسمنوره اولیه را بررسی کرد و کاهش درد قاعدگی و برخی علائم همراه را گزارش کرد؛ بااینحال پژوهشگران به ناهمگونی مطالعات و نیاز به استانداردسازی پروتکلها نیز اشاره کردهاند.
بنابراین بهتر است اوریکولوتراپی برای درد قاعدگی را یک روش مکمل احتمالی بدانیم، نه درمان قطعی دیسمنوره.
اوریکولوتراپی چگونه ممکن است بر درد قاعدگی اثر بگذارد؟
درباره مکانیسم دقیق اثر اوریکولوتراپی هنوز قطعیت کامل وجود ندارد. فرضیههای مختلفی درباره تأثیر تحریک لاله گوش بر پردازش درد و سیستم عصبی مطرح شدهاند، اما شواهد موجود برای تعیین یک مکانیسم واحد کافی نیست.
از طرف دیگر، درباره خود دیسمنوره اولیه شواهد قویتری وجود دارد که افزایش پروستاگلاندینها و انقباضات رحم در ایجاد درد نقش دارند. به همین دلیل درمان استاندارد دیسمنوره اولیه همچنان بر روشهایی متمرکز است که این مسیر یا فعالیت تخمدان و آندومتر را تحت تأثیر قرار میدهند.
برای ماما نکته مهم این است که اثر احتمالی طب سوزنی گوش برای درد قاعدگی نباید با درمان علت اصلی درد اشتباه گرفته شود.
شواهد علمی درباره اوریکولوتراپی و دیسمنوره چه میگویند؟
شواهد موجود امیدوارکنندهاند، اما هنوز قطعی نیستند.
یک مطالعه تصادفی بالینی در سال ۲۰۰۹، استفاده از فشار نقاط گوش با روش Seed-Pressure را در زنان مبتلا به دیسمنوره اولیه بررسی کرد و کاهش علائم قاعدگی را گزارش کرد.
مطالعات دیگری نیز روی نوجوانان و زنان جوان انجام شدهاند و کاهش درد قاعدگی پس از Auricular Acupressure را گزارش کردهاند.
در یک مطالعه دیگر، اوریکولار اکوپرشر و Kinesio Taping هر دو با کاهش درد و مصرف داروی مسکن همراه بودند؛ نویسندگان تأکید کردند که این روشها باید بهعنوان درمان مکمل و نه جایگزین درمان دارویی در نظر گرفته شوند.
از همه مهمتر، متاآنالیز سال ۲۰۲۳ نشان داد که Auricular Acupoint Therapy در مطالعات موجود با کاهش درد قاعدگی همراه بوده است؛ ولی به دلیل تفاوت زیاد در نقاط، مدت درمان، نوع تحریک و کیفیت مطالعات، هنوز برای تعیین بهترین پروتکل به پژوهشهای بیشتر نیاز است.
نتیجه عملی برای ماما چیست؟
شواهد فعلی اجازه میدهند درباره اوریکولوتراپی بهعنوان یک مداخله مکمل احتمالی در دیسمنوره اولیه صحبت کنیم؛ اما ادعاهایی مانند «درمان قطعی درد پریود» یا «رفع علت دیسمنوره» از نظر علمی قابل دفاع نیستند.
اوریکولوتراپی برای دیسمنوره اولیه
بخش عمده مطالعات اوریکولوتراپی برای درد پریود مربوط به دیسمنوره اولیه است.
در مراجع دارای الگوی تیپیک دیسمنوره اولیه، ابتدا باید شرح حال قاعدگی، شدت درد، زمان شروع درد، مدت آن، علائم همراه، تأثیر درد بر فعالیت روزانه و پاسخ فرد به درمانهای قبلی بررسی شود.
در صورت نبود علائم هشدار و پس از ارزیابی مناسب، روشهای مکمل میتوانند در کنار درمان استاندارد مورد توجه قرار گیرند. راهنماهای بالینی، NSAIDها و درمانهای هورمونی را از درمانهای اصلی دیسمنوره اولیه میدانند و برخی روشهای غیردارویی مانند گرما، فعالیت بدنی، TENS و بعضی اشکال acupressure نیز ممکن است بهعنوان روش مکمل مورد استفاده قرار گیرند.
آیا در دیسمنوره ثانویه هم میتوان از اوریکولوتراپی استفاده کرد؟
این بخش برای ماما بسیار مهم است.
در دیسمنوره ثانویه ابتدا باید علت درد مشخص شود. برای مثال، درد ناشی از اندومتریوز را نباید صرفاً با سید گوش یا تحریک نقاط کنترل کرد و ارزیابی تخصصی را به تأخیر انداخت.
اگر درد:
- بهمرور شدیدتر شده است،
- خارج از زمان قاعدگی نیز وجود دارد،
- همراه خونریزی غیرطبیعی است،
- همراه دیسپارونیا یا علائم لگنی دیگر است،
- یا به درمانهای معمول پاسخ نمیدهد،
احتمال وجود علت ثانویه باید بررسی شود.
بنابراین در دیسمنوره ثانویه، اوریکولوتراپی در صورت استفاده نیز تنها میتواند بخشی از یک برنامه مکمل باشد و جای تشخیص و درمان علت زمینهای را نمیگیرد.
چه زمانی درد قاعدگی نیاز به ارجاع و بررسی پزشکی دارد؟
ماما باید قبل از هر مداخله مکمل، Red Flagها را بشناسد.
مواردی مانند موارد زیر نیازمند بررسی بیشتر هستند:
- افزایش تدریجی شدت یا مدت درد
- شروع درد قابلتوجه خارج از زمان قاعدگی
- خونریزی غیرطبیعی
- ترشح غیرطبیعی واژن
- درد هنگام رابطه جنسی
- عدم پاسخ مناسب به درمان اولیه
- وجود علائم یا سابقه مشکوک به اندومتریوز
- الگوی غیرمعمول درد لگنی
اندومتریوز یکی از علل مهم دیسمنوره ثانویه، بهخصوص در نوجوانان و زنان جوانی است که درد مداوم یا مقاوم به درمان دارند.
این دقیقاً نقطهای است که مهارت بالینی ماما از صرفاً «پیدا کردن نقاط گوش» مهمتر میشود.
در اوریکولوتراپی دیسمنوره از چه روشهایی استفاده میشود؟
روشهای تحریک لاله گوش یکسان نیستند.
سید گوش یا Ear Seed
در این روش یک دانه یا گوی کوچک با چسب مخصوص روی نقطه انتخابشده قرار میگیرد و امکان تحریک متناوب نقطه وجود دارد.
برای توضیح کاملتر این روش میتوانید مقاله سید گوش چیست؟ را مطالعه کنید.
مگنت
گویهای مغناطیسی کوچک نیز ممکن است بهصورت مشابه روی نقاط انتخابشده قرار گیرند.
فشار
Auricular Acupressure یکی از روشهایی است که در مطالعات دیسمنوره بیشتر مورد بررسی قرار گرفته است.
پروب
در برخی روشها از ابزارهای مخصوص برای بررسی یا تحریک نقاط گوش استفاده میشود.
سوزن
Auricular Acupuncture روش تهاجمیتری است و از نظر آموزش، استریلیتی، مقررات حرفهای و مدیریت عوارض با روشهای غیرتهاجمی تفاوت دارد.
مقایسه کامل این روشها را در مقاله روشهای اوریکولوتراپی بخوانید.
انتخاب نقاط در مراجع مبتلا به دیسمنوره چگونه انجام میشود؟
یکی از اشتباهات رایج در آموزش اوریکولوتراپی، تبدیل یک مشکل بالینی به یک «لیست ثابت از نقاط» است.
در مطالعات دیسمنوره نیز پروتکلهای مورد استفاده از نظر تعداد نقاط، محل نقاط، گوش انتخابشده، نوع تحریک و مدت مداخله متفاوت بودهاند؛ همین ناهمگونی یکی از دلایلی است که هنوز پروتکل واحدی بهعنوان بهترین روش معرفی نشده است.
بنابراین برای ماما بهتر است مسیر تصمیمگیری به این شکل باشد:
- ارزیابی نوع درد و الگوی قاعدگی
- افتراق اولیه دیسمنوره اولیه از موارد مشکوک به ثانویه
- بررسی علائم همراه
- تعیین هدف مداخله
- انتخاب روش تحریک
- انتخاب نقاط بر اساس سیستم آموزشی معتبر
- ثبت شدت درد قبل و بعد از مداخله
- ارزیابی پاسخ مراجع در پیگیری
در نتیجه، انتخاب نقاط اوریکولوتراپی باید بخشی از یک فرایند ارزیابی باشد، نه حفظ کردن چند نقطه ثابت برای «درد پریود».
تفاوت PMS و دیسمنوره در رویکرد اوریکولوتراپی
PMS و دیسمنوره اگرچه ممکن است در یک مراجع همزمان دیده شوند، یک مفهوم نیستند.
دیسمنوره عمدتاً به درد مرتبط با قاعدگی اشاره دارد؛ در حالی که PMS یا سندرم پیش از قاعدگی مجموعهای از علائم جسمی و روانی است که در فاز پیش از قاعدگی ایجاد میشوند.
بنابراین ماما ابتدا باید مشخص کند شکایت اصلی مراجع چیست:
- درد کرامپی هنگام قاعدگی؟
- تحریکپذیری و تغییر خلق؟
- نفخ و حساسیت پستان؟
- سردرد؟
- یا ترکیبی از چند علامت؟
برای بررسی مجزای این موضوع میتوانید مقاله اوریکولوتراپی و PMS را بخوانید.
تفکیک این دو موضوع هم از نظر بالینی و هم از نظر طراحی پروتکل درمانی اهمیت دارد.
عوارض و نکات ایمنی اوریکولوتراپی
اوریکولوتراپی نیز مانند هر مداخله دیگری بدون ملاحظه ایمنی نیست.
در مرورهای علمی، عوارض گزارششده در Auricular Acupoint Therapy عمدتاً خفیف بودهاند، اما نوع عارضه به روش مورد استفاده نیز بستگی دارد. در روشهای غیرتهاجمی میتوان با تحریک یا ناراحتی موضعی پوست مواجه شد و در روشهای تهاجمی مسائل مربوط به استریلیتی و آسیب موضعی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
پیش از اجرا باید وضعیت پوست گوش، سابقه حساسیت به چسب یا مواد مورد استفاده و مناسب بودن روش برای فرد بررسی شود.
راهنمای کاملتر را در مقاله عوارض اوریکولوتراپی ببینید.
کاربرد این دانش برای ماماها در مطب
ارزش اوریکولوتراپی و دیسمنوره برای ماماها فقط در یادگیری محل نقاط نیست.
ماما میتواند از دانش خود در سلامت زنان برای ایجاد یک مسیر حرفهایتر استفاده کند:
ارزیابی مراجع → تشخیص علائم هشدار → تفکیک اولیه نوع دیسمنوره → تعیین نیاز به ارجاع → انتخاب مداخله مکمل مناسب → پیگیری پاسخ مراجع
همین رویکرد است که یک خدمت حرفهای سلامت زنان را از استفاده غیرهدفمند از چند سید گوش جدا میکند.
در رسا، موضوع استفاده از اوریکولوتراپی در حوزه قاعدگی، بارداری، پس از زایمان، یائسگی و سایر خدمات سلامت زنان در خوشه محتوایی مخصوص ماماها توسعه داده شده است.
برای ایدههای کاربردیتر میتوانید مقاله خدمات اوریکولوتراپی در مطب مامایی را ببینید.
سوالات متداول درباره اوریکولوتراپی و دیسمنوره
آیا اوریکولوتراپی برای درد قاعدگی مؤثر است؟
برخی کارآزماییهای بالینی و مرورهای نظاممند کاهش شدت درد در دیسمنوره اولیه را پس از Auricular Acupressure یا Auricular Acupoint Therapy گزارش کردهاند. بااینحال به دلیل تفاوت زیاد بین مطالعات، این روش در حال حاضر بهتر است بهعنوان مداخله مکمل در نظر گرفته شود، نه جایگزین درمان استاندارد.
آیا سید گوش برای درد پریود کاربرد دارد؟
سید گوش یکی از روشهای غیرتهاجمی تحریک نقاط لاله گوش است. روشهای Seed-Pressure در برخی مطالعات دیسمنوره بررسی شدهاند و نتایج امیدوارکنندهای گزارش شده است؛ بااینحال انتخاب نقطه و تشخیص مناسب مراجع همچنان اهمیت دارد.
تفاوت اوریکولوتراپی و طب سوزنی گوش برای درد قاعدگی چیست؟
اوریکولوتراپی اصطلاح گستردهتری برای تحریک نقاط گوش است و میتواند شامل فشار، سید، مگنت یا روشهای دیگر باشد. Auricular Acupuncture بهطور مشخص از سوزن استفاده میکند و روشی تهاجمیتر محسوب میشود.
اوریکولوتراپی برای دیسمنوره اولیه بهتر است یا ثانویه؟
بیشتر مطالعات موجود روی دیسمنوره اولیه انجام شدهاند. در دیسمنوره ثانویه ابتدا باید بیماری زمینهای مانند اندومتریوز یا سایر علل لگنی بررسی شود؛ بنابراین کنترل درد نباید موجب تأخیر در تشخیص علت اصلی شود.
آیا اوریکولوتراپی میتواند جای مسکن را بگیرد؟
شواهد فعلی چنین توصیه عمومیای را تأیید نمیکنند. NSAIDها و درمانهای هورمونی همچنان از گزینههای اصلی درمان دیسمنوره اولیه هستند و روشهای مکمل، از جمله برخی اشکال acupressure، میتوانند در شرایط مناسب در کنار درمان اصلی بررسی شوند.
جمعبندی
اوریکولوتراپی برای دیسمنوره یکی از کاربردهای قابلمطالعه اوریکولوتراپی در حوزه سلامت زنان است. مطالعات بالینی و مرورهای نظاممند، بهخصوص درباره Auricular Acupressure در دیسمنوره اولیه، نتایج امیدوارکنندهای در کاهش درد گزارش کردهاند؛ اما ناهمگونی پروتکلها و محدودیت کیفیت برخی مطالعات اجازه نمیدهد از آن بهعنوان درمان قطعی صحبت کنیم.
برای ماما، مهمترین اصل این است که درد قاعدگی ابتدا یک مسئله بالینی است و بعد یک موضوع اوریکولوتراپی. شناخت دیسمنوره اولیه و ثانویه، تشخیص Red Flagها، ارجاع بهموقع و سپس انتخاب صحیح روش و نقاط، مسیر حرفهایتری برای ارائه خدمات مکمل ایجاد میکند.
اگر میخواهید اوریکولوتراپی را بهصورت ساختاریافته و با تمرکز بر کاربردهای مرتبط با سلامت زنان و مامایی یاد بگیرید، میتوانید اطلاعات دوره آموزش اوریکولوتراپی موسسه مامایی رسا را بررسی کنید.
