ورود / عضویت
از کجا بفهمیم زگیل تناسلی داریم؟ راهنمای علمی
فهرست مطالب
زگیل تناسلی نوعی ضایعه پوستی در ناحیه تناسلی یا اطراف مقعد است که معمولاً در اثر ابتلا به برخی تیپهای ویروس پاپیلومای انسانی یا HPV ایجاد میشود. این ضایعات ممکن است صاف، برجسته، منفرد، خوشهای یا شبیه گلکلم باشند؛ اما هر برجستگی در ناحیه تناسلی زگیل نیست و تشخیص قطعی فقط با مقایسه عکس امکانپذیر نخواهد بود.
زگیل تناسلی در بسیاری از افراد درد یا علامت واضحی ندارد. بااینحال، بررسی ضایعه توسط پزشک یا ماما اهمیت دارد؛ زیرا برخی جوشها، غدد طبیعی پوست، مولوسکوم، تبخال، ضایعات ناشی از سیفلیس و حتی بعضی تغییرات پیشسرطانی ممکن است ظاهری شبیه زگیل داشته باشند.
زگیل تناسلی در یک نگاه
زگیل تناسلی معمولاً یک بیماری خوشخیم است، اما میتواند باعث نگرانی، خارش، ناراحتی، خونریزی یا مشکلات روانی و عاطفی شود. نکات اصلی درباره این بیماری عبارتاند از:
- عامل زگیل تناسلی معمولاً برخی تیپهای کمخطر HPV است.
- زگیل ممکن است در زنان و مردان بدون درد و حتی بدون علامت باشد.
- زمان دقیق انتقال HPV را معمولاً نمیتوان مشخص کرد.
- ظاهرشدن زگیل الزاماً بهمعنای انتقال اخیر یا خیانت شریک جنسی نیست.
- تشخیص فقط با دیدن عکس مطمئن نیست.
- درمان، ضایعات قابلمشاهده را برطرف میکند؛ اما لزوماً ویروس را همان لحظه از بدن حذف نمیکند.
- احتمال برگشت زگیل، بهویژه در ماههای نخست پس از درمان، وجود دارد.
- واکسن HPV از عفونتهای جدید پیشگیری میکند، اما زگیل موجود را درمان نمیکند.
زگیل تناسلی چیست؟
زگیل تناسلی یا زگیل آنوژنیتال نوعی برجستگی پوستی یا مخاطی است که بر اثر ابتلا به ویروس پاپیلومای انسانی ایجاد میشود. حدود ۹۰ درصد زگیلهای تناسلی با تیپهای ۶ یا ۱۱ HPV ارتباط دارند. این تیپها در گروه HPVهای کمخطر قرار میگیرند و با تیپهایی که بیشترین نقش را در ایجاد سرطان دهانه رحم دارند، متفاوتاند.
البته یک فرد ممکن است همزمان به بیش از یک تیپ HPV مبتلا باشد. بنابراین وجود زگیل تناسلی به این معنا نیست که فرد حتماً فقط تیپ کمخطر دارد یا دیگر نیازی به غربالگریهای معمول پزشکی ندارد.
زگیلهای تناسلی بیشتر روی پوست و مخاط ناحیه تناسلی و مقعد دیده میشوند. این ضایعات ممکن است در بخشهای زیر ایجاد شوند:
- اطراف ورودی واژن و روی فرج
- داخل واژن یا روی دهانه رحم
- پرینه، یعنی فاصله میان ناحیه تناسلی و مقعد
- اطراف یا داخل مقعد
- روی تنه یا سر آلت تناسلی
- زیر پوست ختنهگاه
- روی کیسه بیضه
- کشاله ران
- اطراف مجرای ادرار
وجود زگیل داخل مقعد فقط به افرادی محدود نیست که رابطه مقعدی داشتهاند و ممکن است در افراد فاقد چنین سابقهای نیز دیده شود.
زگیل تناسلی چه شکلی است؟
زگیل تناسلی ظاهر ثابتی ندارد. ممکن است به شکل یک برجستگی بسیار کوچک و همرنگ پوست دیده شود یا مجموعهای از ضایعات برجسته و خوشهای ایجاد کند. بعضی زگیلها صاف هستند و بهراحتی با چشم تشخیص داده نمیشوند.
ظاهرهای احتمالی زگیل تناسلی عبارتاند از:
- برجستگی نرم و همرنگ پوست
- ضایعه صورتی، سفید، خاکستری یا کمی تیره
- برجستگی منفرد یا چند ضایعه نزدیک به هم
- ضایعه صاف یا کمی برجسته
- زائده متصل به پوست با پایه باریک
- تودههای خوشهای شبیه گلکلم
- ضایعات بسیار کوچک که فقط هنگام معاینه دیده میشوند
زگیلها معمولاً بدون درد هستند، اما بسته به اندازه و محل ایجاد ممکن است با خارش، سوزش، ناراحتی، درد هنگام رابطه جنسی یا خونریزی همراه شوند.
تفاوت زگیل تناسلی با جوش چیست؟
جوش معمولاً در اثر التهاب ریشه مو، بستهشدن غدد چربی یا عفونت پوستی ایجاد میشود. جوش ممکن است دردناک، قرمز، چرکی یا دارای سر سفید باشد و طی چند روز تغییر کند. زگیل تناسلی اغلب چرک ندارد، نرمتر است و ممکن است برای مدت طولانی بدون تغییر باقی بماند یا بهتدریج تعداد آن بیشتر شود.
بااینحال، این تفاوتها قطعی نیستند. اصلاح موهای ناحیه تناسلی، فولیکولیت، کیست پوستی، مولوسکوم و حتی ساختارهای طبیعی پوست میتوانند با زگیل اشتباه گرفته شوند. به همین دلیل فشار دادن، بریدن، سوزاندن یا استفاده خودسرانه از دارو روی ضایعه توصیه نمیشود.
آیا هر برجستگی در ناحیه تناسلی زگیل است؟
خیر. پاپولهای مرواریدی آلت، غدد فوردایس، زائدههای طبیعی دهانه واژن، اسکینتگ، جوش، کیست، مولوسکوم، تبخال و برخی عفونتهای مقاربتی ممکن است با زگیل اشتباه گرفته شوند.
تشخیص اشتباه میتواند باعث استفاده از مواد اسیدی یا داروهای نامناسب و در نتیجه سوختگی، زخم، عفونت، تغییر رنگ پوست و باقیماندن اسکار شود.
علائم زگیل تناسلی در زنان چیست؟
زگیل تناسلی در زنان ممکن است روی قسمتهای خارجی دستگاه تناسلی یا در نواحی داخلی ایجاد شود. ضایعات خارجی معمولاً راحتتر دیده میشوند؛ اما زگیلهای داخل واژن یا روی دهانه رحم ممکن است فقط هنگام معاینه زنان مشخص شوند.
علائم احتمالی زگیل تناسلی در زنان عبارتاند از:
- برجستگیهای کوچک روی لبههای داخلی یا خارجی واژن
- زائدههای صاف یا خوشهای اطراف ورودی واژن
- ضایعه در پرینه یا اطراف مقعد
- خارش یا احساس تحریک در ناحیه تناسلی
- خونریزی خفیف پس از تماس یا رابطه جنسی
- احساس برجستگی داخل واژن
- ناراحتی هنگام رابطه جنسی
- افزایش تدریجی تعداد یا اندازه ضایعات
زگیلهای دهانه رحم باید توسط متخصص ارزیابی شوند. در صورت وجود ضایعه برجسته روی دهانه رحم، ممکن است پیش از درمان نمونهبرداری برای رد تغییرات سلولی پرخطر لازم باشد.
آیا ترشح واژن نشانه زگیل تناسلی است؟
زگیل تناسلی معمولاً بهتنهایی باعث ترشح غیرطبیعی واژن نمیشود. ترشح بدبو، زرد، سبز، کفآلود یا همراه با خارش و سوزش میتواند نشانه عفونت دیگری باشد.
امکان ابتلای همزمان به HPV و سایر عفونتهای تناسلی وجود دارد. بنابراین در صورت وجود ترشح غیرطبیعی، درد لگن، سوزش ادرار یا بوی ناخوشایند، بررسی جداگانه لازم است.
علائم زگیل تناسلی در مردان چیست؟
زگیل تناسلی در مردان ممکن است روی بخشهای مختلف آلت تناسلی، کیسه بیضه، کشاله ران یا اطراف مقعد ایجاد شود. ضایعات کوچک یا صاف گاهی تا مدتها مورد توجه قرار نمیگیرند.
علائم زگیل تناسلی در مردان میتواند شامل موارد زیر باشد:
- برجستگی همرنگ پوست روی تنه یا سر آلت
- ضایعه زیر پوست ختنهگاه
- برجستگیهای کوچک روی کیسه بیضه
- زائدههای خوشهای در کشاله ران
- ضایعه اطراف یا داخل مقعد
- خارش، سوزش یا حساسیت موضعی
- خونریزی خفیف بر اثر اصطکاک
- افزایش تعداد ضایعات در طول زمان
وجود دانههای ریز منظم در حاشیه سر آلت لزوماً بهمعنای زگیل نیست. پاپولهای مرواریدی آلت یک تنوع طبیعی و غیرمسری هستند و به درمان نیاز ندارند. تشخیص تفاوت این ضایعات با زگیل باید توسط فرد متخصص انجام شود.
آیا عکس زگیل تناسلی برای تشخیص کافی است؟
خیر. مشاهده عکسهای اینترنتی میتواند فقط یک آشنایی کلی ایجاد کند و برای تأیید یا رد زگیل تناسلی کافی نیست. رنگ، نور، زاویه دوربین، کیفیت تصویر و تفاوت طبیعی پوست افراد میتواند باعث تشخیص اشتباه شود.
برخی ضایعات خوشخیم و طبیعی ممکن است در عکس شبیه زگیل به نظر برسند. از طرف دیگر، بعضی زگیلهای صاف یا داخلی ممکن است در تصویر مشخص نباشند. حتی ارسال عکس برای مشاوره آنلاین نیز همیشه جای معاینه حضوری را نمیگیرد.
در صورت مشاهده ضایعه جدید، بهتر است بهجای مقایسه مکرر با عکسهای اینترنتی به متخصص زنان، متخصص پوست، اورولوژیست یا مرکز معتبر سلامت جنسی مراجعه شود.
از کجا بفهمیم زگیل تناسلی داریم؟
تشخیص زگیل تناسلی معمولاً با معاینه مستقیم ضایعه انجام میشود. پزشک یا ماما شکل، محل، تعداد، رنگ، قوام و الگوی رشد برجستگیها را بررسی میکند و در صورت نیاز ارزیابی تکمیلی انجام میدهد.
احتمال زگیل زمانی بیشتر مطرح میشود که ضایعه:
- جدید باشد و قبلاً وجود نداشته باشد.
- طی چند هفته یا چند ماه بیشتر شده باشد.
- سطح ناهموار، نرم یا گلکلمی داشته باشد.
- بهصورت چند برجستگی نزدیک به هم ظاهر شود.
- در محل تماس جنسی ایجاد شده باشد.
- بدون چرک و التهاب واضح باشد.
- پس از مدتی از بین نرود.
هیچکدام از این نشانهها بهتنهایی تشخیص را قطعی نمیکند. ضایعات رنگی، سفت، چسبیده به بافت زیرین، زخمی، خونریزیدهنده یا دارای رشد غیرعادی به بررسی دقیقتر و گاهی نمونهبرداری نیاز دارند.
زگیل تناسلی چگونه منتقل میشود؟
HPV بیشتر از طریق تماس مستقیم پوست و مخاط ناحیه تناسلی منتقل میشود. برای انتقال ویروس همیشه دخول کامل یا وجود زگیل قابلمشاهده لازم نیست. فردی که هیچ علامتی ندارد نیز ممکن است HPV را به شریک جنسی منتقل کند.
راههای اصلی انتقال عبارتاند از:
- تماس واژینال
- تماس مقعدی
- تماس دهانی با ناحیه آلوده
- تماس پوست ناحیه تناسلی با پوست آلوده
- استفاده مشترک از وسایل جنسی بدون شستوشو یا پوشش مناسب
کاندوم احتمال انتقال را کاهش میدهد، اما تمام پوست ناحیه تناسلی را نمیپوشاند؛ بنابراین محافظت کامل ایجاد نمیکند.
انتقال HPV از طریق توالت عمومی، استخر، ظروف غذا، دستدادن یا تماسهای معمول روزمره، مسیر اصلی انتقال زگیل تناسلی محسوب نمیشود.
زگیل تناسلی چه مدت بعد از رابطه ظاهر میشود؟
زگیل ممکن است چند هفته، چند ماه یا حتی مدت طولانیتری پس از دریافت ویروس ظاهر شود. همچنین بسیاری از افراد مبتلا هیچگاه زگیل قابلمشاهده پیدا نمیکنند.
به همین دلیل، زمان مشاهده زگیل نمیتواند زمان دقیق ابتلا را مشخص کند. مشخصکردن اینکه ویروس دقیقاً از چه فردی و در چه زمانی منتقل شده، معمولاً امکانپذیر نیست.
آیا زگیل تناسلی نشانه خیانت است؟
خیر. ظاهرشدن زگیل تناسلی بهتنهایی اثباتکننده خیانت یا یک رابطه جنسی جدید نیست. HPV ممکن است مدتها بدون علامت باقی بماند و زگیل ماهها یا سالها پس از دریافت ویروس آشکار شود.
زوجها ممکن است HPV مشترک داشته باشند، درحالیکه فقط یکی از آنها ضایعه قابلمشاهده دارد. بهتر است بهجای متهمکردن شریک جنسی، موضوع با گفتوگوی آرام و مراجعه پزشکی پیگیری شود.
تشخیص زگیل تناسلی چگونه انجام میشود؟
تشخیص زگیل تناسلی در بیشتر موارد بر اساس معاینه بالینی انجام میشود. آزمایش خون معمولی یا آزمایش ادرار مشخصی برای تأیید زگیل تناسلی وجود ندارد.
معاینه بالینی
در معاینه، تمام ناحیه تناسلی و اطراف مقعد بررسی میشود. در صورت وجود زگیل اطراف مقعد، ممکن است بررسی داخل کانال مقعد نیز لازم باشد؛ زیرا بعضی افراد همزمان ضایعات داخلی دارند.
در زنان، بسته به محل ضایعه ممکن است معاینه واژن و دهانه رحم انجام شود. در مردان نیز مجرای ادرار، زیر پوست ختنهگاه و پوست اطراف آلت بررسی میشود.
نمونهبرداری یا بیوپسی
نمونهبرداری برای همه بیماران ضروری نیست. پزشک ممکن است در شرایط زیر بیوپسی را پیشنهاد کند:
- ضایعه تیره یا دارای رنگ غیرعادی باشد.
- برجستگی سفت یا به بافت زیرین چسبیده باشد.
- ضایعه زخم یا خونریزی داشته باشد.
- تشخیص با معاینه مشخص نباشد.
- درمان معمول مؤثر واقع نشده باشد.
- ضایعه هنگام درمان بزرگتر یا شدیدتر شود.
- فرد دچار ضعف سیستم ایمنی باشد.
- احتمال تغییرات پیشسرطانی مطرح باشد.
این شرایط بهمعنای وجود سرطان نیستند، اما بررسی دقیقتر را ضروری میکنند.
آیا تست HPV برای تشخیص زگیل لازم است؟
خیر. تست HPV برای تشخیص زگیل تناسلی توصیه نمیشود؛ زیرا نتیجه آن تشخیص ضایعه را تأیید نمیکند و معمولاً روش درمان زگیل را تغییر نمیدهد.
آزمایش HPV دهانه رحم کاربرد متفاوتی دارد و برای بررسی خطر تغییرات سلولی دهانه رحم استفاده میشود. این آزمایش نباید با تشخیص زگیل خارجی اشتباه گرفته شود.
آیا پاپ اسمیر زگیل تناسلی را مشخص میکند؟
پاپ اسمیر برای بررسی سلولهای دهانه رحم و شناسایی تغییرات سلولی غیرطبیعی انجام میشود. این آزمایش، روش اصلی تشخیص زگیل تناسلی خارجی نیست.
زنانی که زگیل تناسلی دارند، صرفاً بهدلیل وجود زگیل به پاپ اسمیر مکررتر از برنامه معمول نیاز ندارند؛ مگر آنکه پزشک بر اساس سن، سابقه پزشکی، نتیجه آزمایشهای قبلی یا عوامل خطر، برنامه متفاوتی پیشنهاد کند.
زگیل تناسلی با چه بیماریهایی اشتباه گرفته میشود؟
بعضی ضایعات ناحیه تناسلی ظاهری شبیه زگیل دارند، اما علت و درمان آنها متفاوت است.
| ضایعه | ویژگی احتمالی | تفاوت مهم |
|---|---|---|
| فولیکولیت یا جوش | قرمز، دردناک یا چرکی | معمولاً اطراف ریشه مو ایجاد میشود |
| پاپول مرواریدی آلت | دانههای منظم دور سر آلت | طبیعی، غیرمسری و بینیاز از درمان است |
| غدد فوردایس | دانههای سفید یا زرد ریز | غدد طبیعی پوست هستند |
| مولوسکوم | برجستگی گرد با فرورفتگی مرکزی | عامل ویروسی متفاوتی دارد |
| اسکینتگ | زائده نرم با پایه | معمولاً غیرعفونی است |
| تبخال تناسلی | تاول یا زخم دردناک | با سوزش، درد و دورههای عود همراه است |
| کندیلوم لاتوم | ضایعه مرطوب و پهن | میتواند نشانه سیفلیس ثانویه باشد |
| ضایعات پیشسرطانی | ظاهر متغیر | ممکن است به بیوپسی نیاز داشته باشد |
درمان زگیل تناسلی چگونه انجام میشود؟
هدف درمان، حذف زگیلهای قابلمشاهده، کاهش علائم و رفع ناراحتی ظاهری یا روانی است. درمان ضایعه لزوماً بهمعنای حذف فوری HPV از تمام سلولهای پوست نیست؛ به همین دلیل احتمال برگشت زگیل وجود دارد.
انتخاب روش درمان به تعداد، اندازه، محل و شکل ضایعات، بارداری، وضعیت سیستم ایمنی، هزینه، دسترسی به درمان، عوارض احتمالی و ترجیح بیمار بستگی دارد. هیچ روش واحدی برای همه بیماران و همه زگیلها بهترین درمان محسوب نمیشود.
آیا همه زگیلها باید فوراً درمان شوند؟
خیر. زگیلها در بعضی افراد ممکن است بدون درمان از بین بروند، بدون تغییر باقی بمانند یا بزرگتر و بیشتر شوند. در موارد محدود و با نظر پزشک، انتظار و پیگیری میتواند انتخاب قابلقبولی باشد.
اگر ضایعه دردناک، خونریزیدهنده، در حال رشد، متعدد، آزاردهنده یا از نظر تشخیص نامطمئن باشد، معمولاً بررسی و درمان فعال اهمیت بیشتری دارد.
داروهای موضعی نسخهای
برخی داروها توسط بیمار و در منزل استفاده میشوند، اما ابتدا باید محل دقیق زگیل توسط پزشک مشخص شود. این داروها برای تمام نواحی تناسلی مناسب نیستند و استفاده اشتباه میتواند به پوست سالم آسیب برساند.
داروهای موضعی مورد استفاده در برخی راهنماهای درمانی شامل موارد زیر هستند:
- ایمیکیمود
- پودوفیلوکس یا پودوفیلوتوکسین
- سینکاتچینز
نوع دارو، غلظت، دفعات و مدت استفاده باید توسط پزشک تعیین شود. بعضی از این محصولات میتوانند پوست را تحریک کنند یا مقاومت کاندوم و دیافراگم را کاهش دهند. پودوفیلوکس در بارداری ممنوع است و ایمنی برخی داروهای دیگر نیز در بارداری اثبات نشده است.
کرایوتراپی یا فریز زگیل
در کرایوتراپی، پزشک زگیل را با نیتروژن مایع یا ابزار مخصوص منجمد میکند. درد، سوزش، تورم و ایجاد تاول پس از درمان ممکن است رخ دهد.
بعضی افراد به چند جلسه درمان نیاز دارند. انجام نادرست کرایوتراپی میتواند باعث درمان ناکافی، آسیب پوستی، تغییر رنگ یا اسکار شود؛ بنابراین این روش باید توسط فرد آموزشدیده انجام شود.
درمان با اسید
اسید تریکلرواستیک یا TCA و اسید بیکلرواستیک یا BCA از درمانهایی هستند که پزشک روی خود زگیل قرار میدهد. این مواد میتوانند بهسرعت روی پوست پخش شوند و در صورت مصرف نادرست، بافت سالم را بسوزانند.
استفاده خانگی از این اسیدها یا محصولات خریداریشده از منابع غیرمعتبر خطرناک است.
برداشت جراحی، لیزر یا الکتروسرجری
در ضایعات بزرگ، متعدد، مقاوم یا دارای محل خاص ممکن است برداشت جراحی، کورتاژ، الکتروسرجری یا لیزر انتخاب شود. بعضی از این روشها میتوانند بیشتر ضایعات را در یک جلسه حذف کنند، اما احتمال عود همچنان وجود دارد.
لیزر همیشه بهترین یا قطعیترین روش نیست. انتخاب لیزر باید بر اساس اندازه، محل و پاسخ ضایعه به درمانهای قبلی انجام شود، نه صرفاً تبلیغات یک مرکز.
آیا میتوان از داروی زگیل دست و پا استفاده کرد؟
خیر. محلولهای زگیل معمولی که حاوی موادی مانند اسید سالیسیلیک هستند، برای پوست حساس ناحیه تناسلی طراحی نشدهاند. استفاده از آنها ممکن است باعث سوختگی شدید، زخم، درد و تغییر رنگ شود.
بریدن زگیل با تیغ، بستن نخ، کندن ضایعه، سوزاندن با مواد خانگی یا استفاده از سیر، سرکه و مواد شیمیایی نیز توصیه نمیشود.
آیا زگیل تناسلی بعد از درمان برمیگردد؟
بله، احتمال عود وجود دارد. درمان زگیل، ضایعات قابلمشاهده را از بین میبرد؛ اما ممکن است HPV هنوز در بافت اطراف حضور داشته باشد. عود زگیل بهخصوص در سه ماه نخست پس از درمان بیشتر دیده میشود.
برگشت زگیل لزوماً بهمعنای دریافت دوباره ویروس از شریک جنسی یا ناموفقبودن کامل درمان نیست. ضعف سیستم ایمنی، مصرف دخانیات، تعداد زیاد ضایعات، محل زگیل و رعایتنکردن درمان میتوانند بر پاسخ درمانی اثر بگذارند.
در صورت بازگشت ضایعه باید از مصرف خودسرانه باقیمانده داروهای قبلی خودداری و دوباره معاینه انجام شود.
آیا زگیل تناسلی باعث سرطان میشود؟
تیپهایی که بیشتر زگیلهای تناسلی را ایجاد میکنند، معمولاً همان تیپهای اصلی سرطانزا نیستند. تیپهای ۶ و ۱۱ که عامل بیشتر زگیلها هستند، در گروه کمخطر قرار دارند.
در مقابل، ماندگاری بعضی تیپهای پرخطر HPV میتواند با سرطان دهانه رحم و برخی سرطانهای فرج، واژن، مقعد، آلت تناسلی و دهان و حلق ارتباط داشته باشد. یک فرد ممکن است همزمان به تیپهای کمخطر و پرخطر مبتلا باشد.
بنابراین وجود زگیل بهتنهایی بهمعنای سرطان نیست، اما ادامه غربالگری معمول دهانه رحم و بررسی ضایعات غیرعادی اهمیت دارد.
زگیل تناسلی در بارداری
زگیل تناسلی ممکن است در دوران بارداری بزرگتر، متعددتر یا حساستر شود و راحتتر خونریزی کند. تغییرات سیستم ایمنی و هورمونی بارداری میتوانند در این مسئله نقش داشته باشند.
انتخاب درمان در بارداری محدودتر است. پودوفیلوکس، پودوفیلین و سینکاتچینز نباید در بارداری استفاده شوند. درباره ایمیکیمود نیز بهدلیل محدودبودن اطلاعات انسانی، معمولاً توصیه میشود تا زمان وجود شواهد بیشتر از مصرف آن اجتناب شود.
در صورت نیاز، پزشک ممکن است از روشهایی مانند کرایوتراپی، TCA یا برداشت ضایعه استفاده کند. انتخاب روش باید پس از ارزیابی متخصص زنان انجام شود.
آیا زگیل تناسلی باعث سزارین میشود؟
وجود زگیل تناسلی بهتنهایی دلیل انجام سزارین نیست. سزارین صرفاً برای جلوگیری از انتقال HPV به نوزاد توصیه نمیشود؛ زیرا مشخص نیست سزارین بتواند خطر انتقال را کاملاً حذف کند.
سزارین ممکن است زمانی مطرح شود که زگیلها مسیر خروج جنین را مسدود کرده باشند یا زایمان واژینال احتمال خونریزی شدید ایجاد کند. انتقال مشکلات تنفسی مرتبط با HPV به نوزاد بسیار نادر است.
واکسن HPV چه نقشی در پیشگیری دارد؟
واکسن HPV یکی از مهمترین روشهای پیشگیری از عفونت با تیپهای مهم HPV است. واکسن ۹ ظرفیتی در برابر تیپهای ۶ و ۱۱، عامل بیشتر زگیلهای تناسلی، و چند تیپ پرخطر سرطانزا محافظت ایجاد میکند.
واکسن بیشترین اثر را زمانی دارد که قبل از مواجهه با HPV تزریق شود. بااینحال، ابتلای قبلی به یک تیپ HPV الزاماً به این معنا نیست که فرد با تمام تیپهای موجود در واکسن مواجه شده است.
واکسن:
- زگیل موجود را درمان نمیکند.
- HPV موجود را از بدن حذف نمیکند.
- جایگزین غربالگری دهانه رحم نیست.
- میتواند از عفونتهای جدید با تیپهای تحت پوشش پیشگیری کند.
- برای دختران و پسران کاربرد دارد.
بر اساس توصیه CDC، واکسیناسیون روتین در ۱۱ یا ۱۲ سالگی انجام میشود و میتواند از ۹ سالگی آغاز شود. واکسیناسیون تکمیلی برای افراد واکسینهنشده تا ۲۶ سالگی توصیه شده است و برای برخی افراد ۲۷ تا ۴۵ سال، تصمیمگیری مشترک با پزشک مطرح میشود. تعداد دوزها به سن شروع واکسیناسیون و وضعیت سیستم ایمنی بستگی دارد.
برنامه تزریق و نوع واکسن موجود در ایران باید بر اساس نظر پزشک، اطلاعات رسمی فرآورده و دستورالعملهای معتبر داخلی تعیین شود. واکسن HPV در دوران بارداری توصیه نمیشود.
چگونه احتمال انتقال و عود را کاهش دهیم؟
هیچ روشی بهجز نداشتن تماس جنسی نمیتواند خطر انتقال HPV را به صفر برساند. بااینحال، رعایت چند اقدام میتواند احتمال انتقال یا مواجهه جدید را کاهش دهد:
- درباره وجود زگیل با شریک جنسی فعلی گفتوگو کنید.
- تا زمان ارزیابی ضایعات و مشخصشدن برنامه درمانی، تماس مستقیم با ناحیه درگیر را محدود کنید.
- از کاندوم بهصورت صحیح و مداوم استفاده کنید.
- وسایل جنسی را مشترک استفاده نکنید یا آنها را کاملاً تمیز و با پوشش جدید استفاده کنید.
- زگیلها را اصلاح، خراش یا دستکاری نکنید.
- برای بررسی سایر عفونتهای مقاربتی با پزشک مشورت کنید.
- مصرف دخانیات را کنار بگذارید.
- برنامه واکسیناسیون HPV را با پزشک بررسی کنید.
- غربالگری دهانه رحم را طبق برنامه پزشکی ادامه دهید.
کاندوم خطر انتقال را کاهش میدهد، اما بهدلیل پوششندادن تمام پوست ناحیه تناسلی، محافظت کامل ایجاد نمیکند.
شریک جنسی فرد مبتلا چه کاری باید انجام دهد؟
شریک جنسی فعلی باید از وجود زگیل مطلع شود؛ زیرا انتقال HPV ممکن است حتی در نبود ضایعه قابلمشاهده رخ داده باشد. شریک جنسی ممکن است از قبل HPV داشته باشد، حتی اگر هیچ علامتی نداشته باشد.
تست HPV برای شریک جنسی فرد دارای زگیل، صرفاً برای تشخیص زگیل توصیه نمیشود. بااینحال، معاینه برای بررسی ضایعات و انجام آزمایشهای مناسب سایر عفونتهای مقاربتی میتواند مفید باشد.
هیچ دارویی برای «درمان پیشگیرانه» شریک بدون ضایعه وجود ندارد. تصمیم درباره واکسیناسیون نیز باید بر اساس سن، سابقه تزریق و نظر پزشک گرفته شود.
آنچه زنان و مردان باید بدانند
دیدن برجستگی در ناحیه تناسلی میتواند اضطراب زیادی ایجاد کند، اما بسیاری از ضایعات این ناحیه زگیل نیستند. حتی در صورت تأیید زگیل نیز این بیماری معمولاً قابلکنترل است.
پس از مشاهده ضایعه:
- ضایعه را فشار ندهید و نکنید.
- از تیغزدن مستقیم روی آن خودداری کنید.
- از داروهای زگیل دست و پا استفاده نکنید.
- برای مقایسه مداوم سراغ تصاویر اینترنتی نروید.
- زمان شروع، رشد، خونریزی یا تغییرات ضایعه را یادداشت کنید.
- برای معاینه به پزشک یا مامای دارای صلاحیت مراجعه کنید.
- درباره سابقه بارداری، نقص ایمنی و داروهای مصرفی اطلاع دهید.
- در صورت تأیید زگیل، درباره بررسی سایر عفونتهای مقاربتی مشورت کنید.
تشخیص زگیل تناسلی نباید باعث سرزنش خود یا شریک جنسی شود. HPV عفونتی شایع است و زمان دقیق دریافت آن معمولاً مشخص نمیشود.
نکات بالینی زگیل تناسلی برای ماماها
در مواجهه با ضایعات مشکوک به زگیل تناسلی، ارزیابی باید فراتر از تطبیق ظاهری ضایعه با تصاویر مرجع باشد. شرححال جنسی بدون قضاوت، وضعیت بارداری، نقص ایمنی، سابقه غربالگری دهانه رحم، مصرف دخانیات، درمانهای قبلی و وجود علائم همراه باید بررسی شود.
ارزیابی اولیه
در ارزیابی بالینی بهتر است موارد زیر ثبت شوند:
- زمان مشاهده نخستین ضایعه
- تغییر اندازه یا تعداد
- وجود درد، خارش، خونریزی یا زخم
- محل دقیق و توزیع ضایعات
- سابقه درمان یا مصرف مواد موضعی
- وضعیت بارداری یا شیردهی
- ابتلا به HIV یا سایر علل نقص ایمنی
- نتیجه و زمان آخرین غربالگری دهانه رحم
- سابقه سایر عفونتهای مقاربتی
- واکسیناسیون HPV
- اثر روانی تشخیص احتمالی بر بیمار
موارد نیازمند ارجاع
ضایعات پیگمانته، سفت، زخمی، خونریزیدهنده، ثابتشده به بافت زیرین یا مقاوم به درمان باید برای بررسی تخصصی و احتمال بیوپسی ارجاع شوند. افراد دارای نقص ایمنی ممکن است ضایعات بزرگتر، متعددتر و مقاومتری داشته باشند و احتمال عود در آنها بیشتر است.
زگیلهای داخل مجرای ادرار، واژن، دهانه رحم یا کانال مقعد نیز به ارزیابی تخصصی نیاز دارند. در زگیل برجسته دهانه رحم، باید پیش از درمان احتمال ضایعات داخلاپیتلیال با درجه بالا بررسی شود.
مشاوره بیمار
بیمار باید بداند که:
- زمان ابتلا معمولاً قابلتعیین نیست.
- مشاهده زگیل اثباتکننده خیانت نیست.
- تیپهای شایع ایجادکننده زگیل با تیپهای اصلی سرطانزا متفاوتاند.
- درمان ضایعه الزاماً HPV را بلافاصله حذف نمیکند.
- احتمال عود، بهخصوص در ماههای نخست، وجود دارد.
- کاندوم خطر انتقال را کاهش میدهد، اما صفر نمیکند.
- واکسن درمانکننده ضایعه موجود نیست.
- غربالگری دهانه رحم باید طبق برنامه معمول ادامه یابد.
ماماها و متخصصان سلامت علاقهمند به توسعه مهارتهای ارزیابی، مشاوره و مدیریت مراجعان مبتلا به HPV میتوانند صفحه دوره مدیریت HPV در مطب را بررسی کنند. برای تکمیل دانش حرفهای مرتبط با غربالگری دهانه رحم نیز مطالعه صفحه دوره تفسیر پاپ اسمیر پیشنهاد میشود.
چه زمانی باید سریعتر مراجعه کنیم؟
هر ضایعه جدید تناسلی بهتر است معاینه شود، اما در شرایط زیر مراجعه نباید به تعویق بیفتد:
- ضایعه خونریزی میکند.
- سطح ضایعه زخم شده است.
- برجستگی سفت یا به بافت زیرین چسبیده است.
- رنگ ضایعه بسیار تیره یا نامنظم است.
- ضایعه با سرعت رشد میکند.
- درد شدید، ترشح چرکی یا تب وجود دارد.
- فرد باردار است.
- فرد دچار ضعف سیستم ایمنی است.
- ضایعه داخل واژن، مقعد یا مجرای ادرار قرار دارد.
- درمان قبلی مؤثر نبوده یا وضعیت بدتر شده است.
- تشخیص ضایعه مشخص نیست.
- خونریزی پس از رابطه جنسی تکرار میشود.
پرسشهای متداول درباره زگیل تناسلی
زگیل تناسلی چیست؟
زگیل تناسلی برجستگی پوستی یا مخاطی ناشی از برخی تیپهای HPV است که بیشتر در ناحیه تناسلی و اطراف مقعد دیده میشود. این ضایعات ممکن است صاف، برجسته، منفرد یا خوشهای باشند. تشخیص قطعی با معاینه انجام میشود و هر برجستگی تناسلی زگیل نیست.
از کجا بفهمیم زگیل تناسلی داریم؟
وجود برجستگی جدید، نرم، بدون چرک و دارای سطح ناهموار میتواند احتمال زگیل را مطرح کند؛ اما تشخیص خانگی قطعی نیست. جوش، مولوسکوم، اسکینتگ و ساختارهای طبیعی پوست ممکن است شبیه زگیل باشند. برای اطمینان باید معاینه شوید.
آیا زگیل تناسلی خودبهخود از بین میرود؟
در برخی افراد، زگیل بدون درمان از بین میرود؛ اما ممکن است بدون تغییر باقی بماند یا تعداد و اندازه آن بیشتر شود. انتخاب میان پیگیری و درمان به محل، تعداد، علائم، بارداری، وضعیت ایمنی و ترجیح بیمار بستگی دارد.
آیا زگیل تناسلی درمان قطعی دارد؟
روشهای پزشکی میتوانند زگیل قابلمشاهده را برطرف کنند، اما هیچ درمانی تضمین نمیکند HPV همان لحظه کاملاً از بدن حذف شود. به همین دلیل احتمال عود وجود دارد. عبارتهایی مانند «درمان صددرصد و بدون بازگشت» از نظر پزشکی قابلاعتماد نیستند.
آیا زگیل تناسلی باعث سرطان میشود؟
بیشتر زگیلهای تناسلی با تیپهای کمخطر HPV ایجاد میشوند که با تیپهای اصلی سرطانزا متفاوتاند. بااینحال، ابتلای همزمان به تیپهای پرخطر ممکن است و زنان باید غربالگری دهانه رحم را طبق برنامه پزشکی ادامه دهند.
آیا زگیل تناسلی نشانه خیانت است؟
خیر. زگیل ممکن است ماهها یا سالها پس از دریافت HPV ظاهر شود و زمان دقیق انتقال معمولاً مشخص نیست. مشاهده ضایعه نمیتواند ثابت کند عفونت اخیراً منتقل شده یا یکی از زوجین خیانت کرده است.
آیا کاندوم از انتقال زگیل تناسلی جلوگیری میکند؟
کاندوم احتمال انتقال HPV را کاهش میدهد، اما محافظت کامل ایجاد نمیکند؛ زیرا بخشهایی از پوست ناحیه تناسلی را نمیپوشاند. واکسیناسیون، کاهش تماسهای پرخطر و استفاده صحیح از کاندوم در کنار هم حفاظت بیشتری ایجاد میکنند.
آیا واکسن HPV زگیل موجود را درمان میکند؟
خیر. واکسن HPV برای جلوگیری از عفونتهای جدید ساخته شده و زگیل موجود یا عفونت قبلی را درمان نمیکند. بااینحال، فرد ممکن است هنوز در برابر تیپهایی که قبلاً دریافت نکرده است از واکسن سود ببرد. تصمیم نهایی باید با پزشک گرفته شود.
زگیل تناسلی پیامد چیست؟
زگیل تناسلی یکی از پیامدهای ابتلا به برخی تیپهای HPV است و میتواند در زنان و مردان به شکل برجستگیهای صاف، نرم یا خوشهای ظاهر شود. بااینحال، تشخیص فقط با دیدن عکس یا لمس ضایعه قابلاعتماد نیست و بسیاری از تغییرات طبیعی یا بیماریهای پوستی ممکن است با زگیل اشتباه گرفته شوند.
درمان بر اساس محل، اندازه، تعداد ضایعات، بارداری و شرایط فرد انتخاب میشود. داروهای موضعی، کرایوتراپی، درمان با اسید و روشهای جراحی از گزینههای موجود هستند، اما هیچ روش واحدی برای همه افراد بهترین نیست. از خوددرمانی، کندن ضایعه و استفاده از محصولات زگیل دست و پا در ناحیه تناسلی خودداری کنید.
برای مخاطبان حرفهای، آشنایی دقیق با مشاوره، تشخیص افتراقی، زمان ارجاع و محدودیتهای درمان اهمیت زیادی دارد. صفحه دوره مدیریت HPV در مطب و دوره تفسیر پاپ اسمیر میتوانند مسیر مطالعه تخصصی این موضوع را تکمیل کنند.
