اوریکولوتراپی و PMS – بررسی علمی تأثیر تحریک نقاط گوش بر علائم قبل از پریود

اوریکولوتراپی برای PMS یکی از روش‌های مکمل مورد مطالعه برای کمک به کنترل برخی علائم جسمی و روانی سندرم پیش از قاعدگی است. در این روش، نقاط مشخصی روی لاله گوش با تکنیک‌هایی مانند فشار، دانه‌های مخصوص یا ابزارهای دیگر تحریک می‌شوند.

مطالعات محدودی نشان داده‌اند که اوریکولوتراپی ممکن است در کاهش بعضی علائم PMS از جمله اضطراب، دردهای عضلانی‌اسکلتی و شدت کلی علائم نقش داشته باشد؛ اما شواهد فعلی برای معرفی آن به‌عنوان درمان قطعی PMS کافی نیست. بنابراین جایگاه منطقی آن در حال حاضر، یک روش مکمل در کنار ارزیابی و مدیریت استاندارد PMS است.

برای آشنایی گسترده‌تر با کاربردهای این روش در حوزه زنان و مامایی، مطالعه مقاله اوریکولوتراپی در زنان و مامایی نیز توصیه می‌شود.

PMS چیست و چه علائمی ایجاد می‌کند؟

سندرم پیش از قاعدگی یا Premenstrual Syndrome (PMS) به مجموعه‌ای از علائم جسمی، روانی و رفتاری گفته می‌شود که به‌صورت تکرارشونده در روزهای پیش از قاعدگی ایجاد شده و معمولاً با شروع قاعدگی کاهش پیدا می‌کنند.

از علائم شایع PMS می‌توان به تحریک‌پذیری، تغییرات خلق، اضطراب، خستگی، اختلال خواب، سردرد، نفخ، حساسیت پستان، تغییر اشتها و برخی دردهای جسمی اشاره کرد.

نکته مهم این است که صرف داشتن یک علامت قبل از پریود برای تشخیص PMS کافی نیست. الگوی زمانی و تکرار علائم اهمیت زیادی دارد. ثبت روزانه علائم در چند چرخه قاعدگی می‌تواند به ارزیابی دقیق‌تر کمک کند. RCOG توصیه می‌کند علائم حداقل طی دو چرخه متوالی ثبت شوند.

اوریکولوتراپی چیست؟

اوریکولوتراپی یا Auriculotherapy روشی است که در آن نقاط مشخصی از لاله گوش تحریک می‌شوند. بسته به روش مورد استفاده، این تحریک می‌تواند با فشار، دانه یا بذرهای مخصوص، ابزارهای فشاری یا در برخی پروتکل‌های تخصصی با سوزن و میکرونیدل انجام شود.

این روش نباید با یک نسخه ثابت برای همه افراد اشتباه گرفته شود. انتخاب نقاط، تکنیک تحریک و تعداد جلسات ممکن است بر اساس هدف درمانی، وضعیت مراجعه‌کننده و پروتکل مورد استفاده متفاوت باشد.

اوریکولوتراپی برای PMS چگونه می‌تواند کمک‌کننده باشد؟

فرضیه مطرح‌شده در زمینه اوریکولوتراپی این است که تحریک بخش‌هایی از گوش می‌تواند از طریق مسیرهای عصبی و تنظیم برخی پاسخ‌های فیزیولوژیک، بر ادراک درد، اضطراب و بعضی علائم جسمی اثر بگذارد.

با این حال، درباره مکانیسم دقیق اثر اوریکولوتراپی در PMS هنوز نمی‌توان با قطعیت صحبت کرد و بخش مهم‌تری از سؤال این است که مطالعات بالینی در زنان مبتلا به PMS چه نتایجی نشان داده‌اند.

تحقیقات علمی درباره اوریکولوتراپی و PMS چه می‌گویند؟

کارآزمایی بالینی ۲۰۲۲

یکی از مهم‌ترین تحقیقات مستقیم در این زمینه در سال ۲۰۲۲ در مجله Complementary Therapies in Medicine منتشر شد.

در این کارآزمایی تصادفی و کنترل‌شده، ۹۱ زن در سه گروه اوریکولوتراپی، پلاسبو و کنترل قرار گرفتند. مداخله به مدت هشت هفته و هفته‌ای یک جلسه انجام شد.

در گروه اوریکولوتراپی، نقاطی مرتبط با اضطراب، سیستم اندوکرین، شل‌شدن عضلات، آنالژزی، Kidney، Shen Men و Sympathetic مورد استفاده قرار گرفتند.

نتایج نشان داد امتیاز برخی علائم PMS، دردهای عضلانی‌اسکلتی و اضطراب در گروه‌های اوریکولوتراپی و پلاسبو کاهش پیدا کرده است. نکته مهم این بود که همه نتایج به‌طور انحصاری به نفع گروه اوریکولوتراپی نبودند و حتی در برخی ارزیابی‌های کیفیت زندگی و پیگیری، گروه پلاسبو نیز نتایج قابل توجهی داشت. پژوهشگران در نهایت پیشنهاد کردند اوریکولوتراپی می‌تواند به‌عنوان درمان کمکی یا adjunctive therapy مورد بررسی و استفاده قرار گیرد.

این جزئیات از نظر تفسیر بالینی بسیار مهم است: مطالعه مذکور نشانه‌ای امیدوارکننده از اثربخشی ارائه می‌دهد، اما اثبات نمی‌کند که تحریک نقاط گوش برای تمام زنان مبتلا به PMS یا برای تمام علائم آن مؤثر است.

مقایسه اوریکولوتراپی و ویتامین B6

در یک مطالعه بالینی دیگر، ۸۴ دانشجو در دو گروه قرار گرفتند و اثر اوریکولوتراپی با دریافت ویتامین B6 مقایسه شد.

شدت علائم PMS پس از مداخله در هر دو گروه کاهش پیدا کرد و تفاوت معنی‌داری میان امتیاز کلی علائم دو گروه پس از درمان مشاهده نشد. محققان نتیجه گرفتند که اوریکولوتراپی در این مطالعه اثری مشابه گروه دریافت‌کننده ویتامین B6 در کاهش شدت علائم PMS نشان داده است.

این نتیجه نیز باید با توجه به طراحی و اندازه محدود مطالعه تفسیر شود و به‌تنهایی برای نتیجه‌گیری قطعی کافی نیست.

شواهد گسترده‌تر طب سوزنی و طب فشاری

مرور کاکرین درباره طب سوزنی و طب فشاری برای PMS شامل پنج کارآزمایی تصادفی با مجموع ۲۷۷ زن بود.

نتایج نشان داد طب سوزنی و طب فشاری ممکن است بعضی علائم جسمی و روانی PMS را در مقایسه با مداخلات ساختگی کاهش دهند؛ با این حال کیفیت شواهد پایین تا بسیار پایین ارزیابی شد. دلایل اصلی نیز حجم نمونه محدود و مشکلات مربوط به خطر سوگیری در مطالعات بود.

کدام علائم PMS ممکن است بیشتر مورد توجه اوریکولوتراپی قرار بگیرند؟

بر اساس مطالعات موجود، بیشترین توجه به علائمی مانند اضطراب، دردهای عضلانی‌اسکلتی و شدت کلی علائم جسمی و خلقی PMS بوده است.

علائم PMS بسیار متنوع هستند و ممکن است فردی بیشتر با تحریک‌پذیری و اضطراب درگیر باشد، در حالی که فرد دیگری نفخ، حساسیت پستان، سردرد یا دردهای بدنی بیشتری تجربه کند.

به همین دلیل، رویکرد حرفه‌ای باید بر اساس ارزیابی علائم مراجعه‌کننده باشد، نه استفاده یکسان از یک مجموعه نقطه برای همه افراد.

نقاط مورد استفاده در مطالعات اوریکولوتراپی PMS

در کارآزمایی سال ۲۰۲۲ نقاط زیر در پروتکل پژوهشی گروه اوریکولوتراپی استفاده شدند:

• Anxiety
• Endocrine
• Muscle Relaxation
• Analgesia
• Kidney
• Shen Men
• Sympathetic

این فهرست یک پروتکل پژوهشی است و نباید به‌عنوان نسخه درمانی ثابت برای همه مراجعه‌کنندگان تفسیر شود. انتخاب نقاط و روش تحریک نیازمند آموزش تخصصی و ارزیابی فرد است.

اوریکولوتراپی، PMS و دیسمنوره چه تفاوتی دارند؟

PMS و دیسمنوره دو مفهوم مرتبط اما متفاوت هستند.

PMS مجموعه‌ای از علائم جسمی و روانی است که عمدتاً پیش از شروع قاعدگی ایجاد می‌شود.

دیسمنوره عمدتاً به درد و کرامپ مرتبط با قاعدگی اشاره دارد.

بنابراین مراجعه‌کننده ممکن است PMS داشته باشد، دیسمنوره داشته باشد یا هر دو مشکل را هم‌زمان تجربه کند.

این تفاوت در انتخاب رویکرد مدیریتی اهمیت زیادی دارد.

جالب است که پژوهش‌های جداگانه‌ای نیز درباره درمان‌های گوش برای دیسمنوره انجام شده است. یک کارآزمایی تصادفی منتشرشده در سال ۲۰۲۴، اوریکولار اکوپانکچر را در ۹۰ زن مبتلا به دیسمنوره اولیه بررسی کرد و کاهش کوتاه‌مدت بیشتری در شدت درد نسبت به گروه sham گزارش کرد؛ با این حال پژوهشگران بر نیاز به مطالعات بیشتر نیز تأکید کردند.

برای بررسی تخصصی‌تر PMS و قاعدگی دردناک می‌توانید دوره دیسمنوره و PMS را نیز مشاهده کنید.

آیا اوریکولوتراپی جایگزین درمان پزشکی PMS است؟

خیر. بر اساس شواهد فعلی، اوریکولوتراپی بهتر است به‌عنوان یک رویکرد مکمل در نظر گرفته شود، نه جایگزین تمام درمان‌های استاندارد PMS.

راهنمای بالینی ACOG برای اختلالات پیش از قاعدگی بر رویکرد چندوجهی تأکید دارد و بسته به شدت علائم، گزینه‌هایی مانند تغییرات سبک زندگی، فعالیت بدنی، مداخلات روان‌شناختی و درمان‌های دارویی یا هورمونی می‌توانند مطرح باشند.

RCOG نیز در کنار تغییر سبک زندگی و CBT، برای PMS شدید به گزینه‌های درمانی استاندارد مانند SSRIها و برخی روش‌های هورمونی اشاره می‌کند. درباره بسیاری از درمان‌های مکمل نیز محدودیت شواهد را یادآور می‌شود.

بنابراین در فردی که علائم شدید، اختلال عملکرد روزمره یا مشکلات خلقی قابل توجه دارد، نباید ارزیابی پزشکی به دلیل استفاده از روش‌های مکمل به تعویق بیفتد.

عوارض و نکات ایمنی اوریکولوتراپی

مرور سیستماتیکی درباره عوارض درمان‌های گوش نشان داده است که عوارض گزارش‌شده اغلب خفیف و گذرا بوده‌اند.

در اوریکولار اکوپانکچر، درد یا حساسیت موضعی، سرگیجه، ناراحتی موضعی، خونریزی جزئی و تهوع گزارش شده و در اوریکولار اکوپرشر نیز تحریک پوستی، ناراحتی و درد خفیف موضعی از عوارض شایع‌تر بوده‌اند.

البته «کم‌عارضه بودن» به معنی امکان اجرای بدون آموزش نیست. به‌ویژه روش‌های دارای سوزن یا تجهیزات تخصصی باید توسط فرد آموزش‌دیده و با رعایت اصول کنترل عفونت انجام شوند.

کاربرد اوریکولوتراپی برای ماماها

برای ماماها و درمانگران سلامت زنان، ارزش اوریکولوتراپی فقط در حفظ کردن چند نقطه خلاصه نمی‌شود.

کاربرد حرفه‌ای این روش نیازمند شناخت آناتومی گوش، محل صحیح نقاط، اصول ارزیابی مراجعه‌کننده، انتخاب روش تحریک، موارد منع و احتیاط، طراحی پلن درمانی و پیگیری پاسخ مراجعه‌کننده است.

همچنین باید مشخص باشد چه زمانی یک مراجعه‌کننده برای درمان مکمل مناسب است و چه زمانی علائم او نیازمند ارزیابی پزشکی یا روان‌پزشکی دقیق‌تر است.

برای یادگیری ساختارمند این مباحث می‌توانید دوره آموزش اوریکولوتراپی را بررسی کنید.

آیا اوریکولوتراپی برای PMS ارزش بررسی دارد؟

اوریکولوتراپی برای PMS یک رویکرد مکمل امیدوارکننده است، اما شواهد علمی موجود هنوز محدود هستند.

یک کارآزمایی تصادفی کنترل‌شده در سال ۲۰۲۲ کاهش علائم PMS، دردهای عضلانی‌اسکلتی و اضطراب را پس از مداخله گزارش کرد، اما وجود بهبود در گروه پلاسبو نشان می‌دهد نتیجه باید محتاطانه تفسیر شود. مطالعات دیگر درباره اوریکولوتراپی، طب سوزنی و طب فشاری نیز نتایج مثبتی گزارش کرده‌اند، اما مرورهای علمی همچنان بر محدودیت کیفیت شواهد تأکید دارند.

در نتیجه، بهترین جایگاه فعلی اوریکولوتراپی، استفاده مکمل، فردمحور و مبتنی بر ارزیابی در کنار سایر روش‌های مدیریت PMS است؛ نه معرفی آن به‌عنوان جایگزین قطعی درمان‌های استاندارد.

سوالات متداول

آیا اوریکولوتراپی PMS را درمان می‌کند؟

در حال حاضر شواهد کافی برای استفاده از واژه «درمان قطعی» وجود ندارد. مطالعات اولیه نشان داده‌اند که اوریکولوتراپی ممکن است به کاهش بعضی علائم PMS کمک کند و بهتر است به‌عنوان روش مکمل در نظر گرفته شود.

اوریکولوتراپی بیشتر روی کدام علائم PMS مطالعه شده است؟

اضطراب، شدت کلی علائم جسمی و خلقی و برخی دردهای عضلانی‌اسکلتی از مهم‌ترین پیامدهایی هستند که در مطالعات بررسی شده‌اند.

چند جلسه اوریکولوتراپی برای PMS لازم است؟

پروتکل واحد و مورد توافقی برای همه افراد وجود ندارد. برای مثال، مطالعه سال ۲۰۲۲ از هشت جلسه هفتگی استفاده کرد، اما این پروتکل پژوهشی را نمی‌توان به تمام مراجعه‌کنندگان تعمیم داد.

آیا نقاط اوریکولوتراپی PMS برای همه یکسان هستند؟

خیر. نقاط استفاده‌شده در مطالعات می‌توانند راهنمای پژوهشی باشند، اما انتخاب نقاط در کار بالینی باید بر اساس آموزش تخصصی، علائم و شرایط فرد صورت گیرد.

آیا PMS و درد قاعدگی یک بیماری هستند؟

خیر. PMS عمدتاً مجموعه علائمی است که قبل از قاعدگی ایجاد می‌شود، در حالی که دیسمنوره به درد و کرامپ مرتبط با قاعدگی اشاره دارد. هر دو می‌توانند هم‌زمان در یک فرد وجود داشته باشند.

آیا اوریکولوتراپی می‌تواند جای داروهای PMS را بگیرد؟

نباید بدون ارزیابی حرفه‌ای دارو یا درمان تجویزشده کنار گذاشته شود. اوریکولوتراپی در شواهد فعلی بیشتر به‌عنوان یک روش مکمل مطرح است.

آیا اوریکولوتراپی عارضه دارد؟

عوارض گزارش‌شده معمولاً خفیف و موضعی هستند؛ از جمله حساسیت یا درد گوش، تحریک پوستی، سرگیجه یا خونریزی جزئی در روش‌های سوزنی. اجرای صحیح و بهداشتی اهمیت زیادی دارد.