ورود / عضویت
پیشگیری هورمونی یا غیرهورمونی؟ – کدام مناسب شماست
فهرست مطالب
برای انتخاب بین پیشگیری هورمونی یا غیرهورمونی نمیتوان یک گزینه را برای همه افراد مناسب دانست. بهترین روش پیشگیری از بارداری روشی است که با وضعیت سلامت، الگوی قاعدگی، برنامه آینده برای بارداری، سبک زندگی، میزان فراموشکاری و نیاز فرد به محافظت در برابر عفونتهای مقاربتی هماهنگ باشد.
برای مثال، فردی که پریودهای سنگین و دردناک دارد ممکن است از مزایای برخی روشهای هورمونی بهرهمند شود؛ در مقابل، کسی که تمایلی به دریافت هورمون ندارد، ممکن است آییودی مسی یا یکی از روشهای مانعی را ترجیح دهد. اگر احتمال انتقال عفونتهای مقاربتی وجود داشته باشد، استفاده از کاندوم حتی در کنار یک روش مؤثر دیگر اهمیت دارد؛ زیرا کاندوم تنها روش پیشگیری است که علاوه بر کاهش احتمال بارداری، از انتقال بسیاری از عفونتهای مقاربتی نیز پیشگیری میکند.
روش پیشگیری هورمونی چیست؟
روشهای پیشگیری هورمونی با استفاده از هورمونهای مشابه هورمونهای طبیعی بدن، احتمال بارداری را کاهش میدهند. این روشها ممکن است حاوی ترکیبی از استروژن و پروژستین یا فقط حاوی پروژستین باشند.
روشهای ترکیبی معمولاً با جلوگیری از تخمکگذاری عمل میکنند. همچنین میتوانند مخاط دهانه رحم را غلیظتر کنند تا عبور اسپرم دشوار شود و ضخامت پوشش داخلی رحم را کاهش دهند. روشهای فقط پروژستینی نیز بیشتر از طریق غلیظ کردن مخاط دهانه رحم و در بعضی موارد مهار تخمکگذاری عمل میکنند.
مهمترین روشهای هورمونی عبارتاند از:
- قرصهای ترکیبی حاوی استروژن و پروژستین
- قرصهای فقط پروژستینی یا مینیپیل
- آمپول پیشگیری از بارداری
- ایمپلنت زیرپوستی
- چسب ضدبارداری
- حلقه واژینال
- آییودی هورمونی
روشهای هورمونی از نظر مقدار هورمون، نحوه مصرف، مدت اثر و شرایط مناسب برای استفاده با یکدیگر تفاوت دارند. بنابراین مناسب نبودن یک نوع قرص به معنای نامناسب بودن تمام روشهای هورمونی نیست.
روش پیشگیری غیرهورمونی چیست؟
روشهای غیرهورمونی بدون وارد کردن هورمون پیشگیریکننده به بدن عمل میکنند. بعضی از آنها مانع رسیدن اسپرم به تخمک میشوند، بعضی محیط نامناسبی برای حرکت و فعالیت اسپرم ایجاد میکنند و برخی نیز بر شناسایی روزهای بارور چرخه قاعدگی متکی هستند.
روشهای غیرهورمونی شامل موارد زیر هستند:
- کاندوم خارجی یا داخلی
- آییودی مسی
- دیافراگم و کلاهک دهانه رحم
- مواد اسپرمکش
- روشهای آگاهی از باروری
- روش قطع نزدیکی
- بستن لولههای رحمی یا وازکتومی بهعنوان روشهای دائمی
آییودی مسی یکی از مؤثرترین روشهای غیرهورمونی و برگشتپذیر است. این وسیله کوچک داخل رحم قرار میگیرد و با آزاد کردن یونهای مس، حرکت و عملکرد اسپرم را مختل میکند. بسته به نوع محصول، آییودی مسی میتواند حدود ۱۰ تا ۱۲ سال از بارداری پیشگیری کند و باروری بلافاصله پس از خارج کردن آن بازمیگردد.
تفاوت پیشگیری هورمونی و غیرهورمونی در چیست؟
تفاوت اصلی این دو گروه فقط در وجود یا نبود هورمون خلاصه نمیشود. میزان اثربخشی، تأثیر بر قاعدگی، نیاز به یادآوری، مدت اثر و محافظت در برابر عفونتهای مقاربتی نیز در انتخاب اهمیت دارند.
| معیار مقایسه | روشهای هورمونی | روشهای غیرهورمونی |
|---|---|---|
| نحوه اثر | مهار تخمکگذاری، غلیظ کردن مخاط دهانه رحم یا نازک کردن آندومتر | ایجاد مانع، اختلال در عملکرد اسپرم یا شناسایی روزهای بارور |
| نمونهها | قرص، آمپول، ایمپلنت، چسب، حلقه و آییودی هورمونی | کاندوم، آییودی مسی، دیافراگم و روشهای آگاهی از باروری |
| تأثیر بر قاعدگی | ممکن است خونریزی و درد را کاهش دهد یا باعث لکهبینی شود | بیشتر روشها قاعدگی را تغییر نمیدهند؛ آییودی مسی ممکن است خونریزی را بیشتر کند |
| نیاز به یادآوری | از مصرف روزانه تا روشهای چندساله متغیر است | بعضی روشها در هر رابطه استفاده میشوند؛ آییودی مسی چندساله است |
| محافظت در برابر عفونت | ندارد | فقط کاندوم میتواند خطر انتقال عفونتهای مقاربتی را کاهش دهد |
| بازگشت باروری | در بیشتر روشها پس از قطع، باروری بازمیگردد | پس از کنار گذاشتن روشهای برگشتپذیر، باروری بازمیگردد |
| مناسب برای افراد مخالف هورمون | معمولاً خیر | بله |
بنابراین نمیتوان گفت تمام روشهای هورمونی قویتر یا تمام روشهای غیرهورمونی کمعارضهتر هستند. برای مثال، آییودی مسی غیرهورمونی است اما ممکن است خونریزی و درد قاعدگی را بیشتر کند. در مقابل، آییودی هورمونی حاوی پروژستین است اما مقدار هورمون آن عمدتاً در محیط رحم اثر میکند و میتواند خونریزی شدید قاعدگی را کاهش دهد.
کدام روش پیشگیری مؤثرتر است؟
اثربخشی فقط به نوع روش وابسته نیست؛ نحوه استفاده نیز اهمیت زیادی دارد. میان «استفاده صحیح» و «استفاده معمول» تفاوت وجود دارد. استفاده صحیح یعنی فرد روش را دقیقاً مطابق دستور و بدون فراموشی به کار ببرد. استفاده معمول شرایط واقعی را در نظر میگیرد؛ یعنی ممکن است قرص فراموش شود، کاندوم درست استفاده نشود یا زمان تزریق آمپول به تأخیر بیفتد.
روشهایی مانند ایمپلنت و آییودی که بعد از جایگذاری به اقدام روزانه نیاز ندارند، در استفاده معمول نیز بسیار مؤثر باقی میمانند. در سال اول استفاده از آییودی یا ایمپلنت، کمتر از یک نفر از هر ۱۰۰ استفادهکننده باردار میشود.
در مقابل، قرص باید هر روز طبق دستور مصرف شود. سازمان جهانی بهداشت اعلام کرده است که در استفاده معمول از قرصهای ضدبارداری، حدود ۴ تا ۷ بارداری در هر ۱۰۰ مصرفکننده طی یک سال رخ میدهد؛ در حالی که با مصرف کاملاً صحیح، این میزان به حدود یک بارداری در هر ۱۰۰ نفر کاهش پیدا میکند.
این تفاوت به معنای ضعیف بودن قرص نیست. قرص میتواند بسیار مؤثر باشد، اما برای فردی که مصرف روزانه را فراموش میکند، شاید یک روش طولانیاثر مانند ایمپلنت یا آییودی انتخاب عملیتری باشد.
پیشگیری هورمونی برای چه کسانی مناسبتر است؟
برخی افراد علاوه بر جلوگیری از بارداری، به دنبال کنترل مشکلات قاعدگی نیز هستند. در چنین شرایطی، بعضی روشهای هورمونی میتوانند مزایای بیشتری داشته باشند.
افرادی که پریودهای سنگین یا دردناک دارند
قرصهای ترکیبی، برخی روشهای فقط پروژستینی و آییودی هورمونی ممکن است مقدار خونریزی و درد قاعدگی را کاهش دهند. آییودی هورمونی در برخی افراد پس از چند ماه باعث کوتاهتر و سبکتر شدن قاعدگی میشود و گاهی خونریزی را بهطور کامل متوقف میکند.
با این حال، خونریزی شدید یا درد غیرعادی نباید بدون بررسی صرفاً با مصرف هورمون پوشانده شود؛ زیرا ابتدا باید علل احتمالی مانند فیبروم، آندومتریوز، اختلالات تخمکگذاری یا سایر بیماریها بررسی شوند.
افرادی که نمیخواهند برای هر رابطه برنامهریزی کنند
قرص، آمپول، ایمپلنت و آییودی مستقل از زمان رابطه جنسی استفاده میشوند. فرد لازم نیست درست پیش از هر رابطه اقدام جداگانهای انجام دهد. البته قرص همچنان به مصرف روزانه نیاز دارد، اما ایمپلنت و آییودی پس از نصب، برای مدت طولانی به یادآوری روزانه وابسته نیستند.
افرادی که خواهان یک روش برگشتپذیر طولانیاثر هستند
ایمپلنت و آییودی هورمونی از روشهای برگشتپذیر طولانیاثر محسوب میشوند. این روشها برای افرادی مناسباند که فعلاً قصد بارداری ندارند اما ممکن است در آینده برای بارداری برنامهریزی کنند. پس از برداشتن ایمپلنت یا آییودی، امکان بازگشت باروری وجود دارد. آییودیها بر اساس نوع میتوانند چند سال مؤثر باقی بمانند.
افرادی که میتوانند مصرف منظم را رعایت کنند
قرص گزینهای قابلکنترل و بدون نیاز به جایگذاری وسیله در بدن است. فرد میتواند پس از مشورت با ماما یا پزشک مصرف آن را شروع یا قطع کند. بااینحال، مصرف روزانه و توجه به دستور مربوط به قرصهای فراموششده برای حفظ اثربخشی ضروری است.
پیشگیری غیرهورمونی برای چه کسانی مناسبتر است؟
روشهای غیرهورمونی ممکن است برای افرادی مناسب باشند که نمیخواهند هورمون دریافت کنند، منع مصرف بعضی هورمونها را دارند یا به محافظت در برابر عفونتهای مقاربتی نیاز دارند.
افرادی که تمایلی به مصرف هورمون ندارند
برخی افراد به دلیل ترجیح شخصی، تجربه عوارض ناخوشایند قبلی یا نگرانی درباره روشهای هورمونی، یک روش بدون هورمون را انتخاب میکنند. در این شرایط، آییودی مسی میتواند یک گزینه طولانیاثر باشد و کاندوم، دیافراگم یا روشهای آگاهی از باروری نیز از گزینههای دیگر هستند.
البته انتخاب روش غیرهورمونی نباید فقط بر پایه این تصور باشد که «طبیعیتر همیشه بیخطرتر است». هر روش محدودیتهای خاص خود را دارد. برای مثال، روشهای آگاهی از باروری نیازمند آموزش، ثبت دقیق چرخه و رعایت دستورها در روزهای بارور هستند و معمولاً نسبت به آییودی و ایمپلنت بیشتر تحتتأثیر خطای انسانی قرار میگیرند. سازمان جهانی بهداشت نیز روشهای آگاهی از باروری و قطع نزدیکی را در استفاده معمول، کمقابلیتاعتمادتر از روشهای طولانیاثر معرفی میکند.
افرادی که احتمال مواجهه با عفونتهای مقاربتی دارند
قرص، آمپول، ایمپلنت و آییودی از انتقال عفونتهای مقاربتی جلوگیری نمیکنند. اگر فرد یا شریک جنسی او در معرض خطر عفونتهای مقاربتی باشد، استفاده صحیح و مداوم از کاندوم اهمیت دارد. در صورت نیاز میتوان از کاندوم همراه با یک روش دیگر مانند قرص یا آییودی استفاده کرد؛ این کار «محافظت دوگانه» ایجاد میکند.
افرادی که یک روش طولانیاثر بدون هورمون میخواهند
آییودی مسی برای افرادی که به دنبال پیشگیری چندساله و بدون هورمون هستند، قابل بررسی است. این وسیله در استفاده معمول بسیار مؤثر است و نیاز به اقدام روزانه ندارد. بااینحال، ممکن است بهویژه در ماههای نخست، پریودها را سنگینتر، طولانیتر یا دردناکتر کند. به همین دلیل، در فردی که از قبل خونریزی شدید، کمخونی یا درد قابلتوجه قاعدگی دارد، باید مزایا و محدودیتهای آن با دقت بیشتری بررسی شود.
آییودی هورمونی بهتر است یا آییودی مسی؟
هر دو نوع آییودی از مؤثرترین روشهای برگشتپذیر پیشگیری هستند، اما تفاوت اصلی آنها در وجود هورمون و تأثیرشان بر خونریزی قاعدگی است.
آییودی هورمونی مقدار کمی لوونورژسترل آزاد میکند. این هورمون مخاط دهانه رحم را غلیظ و پوشش داخلی رحم را نازک میکند. این روش معمولاً بهمرور خونریزی و درد قاعدگی را کاهش میدهد، هرچند در ماههای ابتدایی ممکن است لکهبینی یا بینظمی قاعدگی ایجاد شود.
آییودی مسی فاقد هورمون است و با ایجاد اختلال در حرکت و عملکرد اسپرم از لقاح جلوگیری میکند. اثر آن بلافاصله پس از جایگذاری آغاز میشود، اما ممکن است خونریزی و گرفتگی قاعدگی را بیشتر کند. آییودی مسی همچنین میتواند در صورت جایگذاری حداکثر تا پنج روز پس از رابطه محافظتنشده، بهعنوان روش پیشگیری اورژانسی استفاده شود.
در نتیجه، برای فردی که پریودهای بسیار سنگین دارد، آییودی هورمونی ممکن است مناسبتر باشد. برای کسی که به هیچوجه تمایلی به دریافت هورمون ندارد و قاعدگی سنگین نیز ندارد، آییودی مسی میتواند گزینه قابل بررسی باشد.
آیا روشهای هورمونی عوارض دارند؟
روشهای هورمونی ممکن است در بعضی افراد باعث تغییر الگوی خونریزی، لکهبینی، تهوع، حساسیت پستان، سردرد، سرگیجه یا تغییرات خلقی شوند. نوع و شدت این علائم در افراد متفاوت است و بسیاری از عوارض خفیف پس از چند ماه کاهش پیدا میکنند.
وجود یک علامت پس از شروع روش هورمونی لزوماً ثابت نمیکند که آن روش علت قطعی علامت بوده است، اما علائم جدید، شدید یا مداوم باید بررسی شوند. همچنین عوارض و محدودیتهای قرص ترکیبی با قرص فقط پروژستینی، ایمپلنت، آمپول یا آییودی هورمونی یکسان نیست.
روشهای ترکیبی حاوی استروژن با افزایش اندک خطر لخته خون، سکته قلبی و سکته مغزی همراهاند. این خطر در بعضی افراد، از جمله کسانی که سابقه لخته دارند، میگرن همراه با اورا دارند یا بالای ۳۵ سال هستند و سیگار میکشند، اهمیت بیشتری پیدا میکند. روشهای فقط پروژستینی خطرهای وابسته به استروژن را ندارند، اما همچنان باید بر اساس وضعیت فرد انتخاب شوند.
چه کسانی باید پیش از مصرف روش هورمونی حتماً ارزیابی شوند؟
داشتن یک بیماری به معنای ممنوع بودن تمام روشهای هورمونی نیست. سازمان جهانی بهداشت و مراکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای آمریکا برای هر بیماری و هر روش، معیارهای جداگانهای دارند. ممکن است قرص ترکیبی برای فردی مناسب نباشد، اما همان فرد بتواند از آییودی مسی، آییودی هورمونی یا یک روش فقط پروژستینی استفاده کند.
پیش از شروع یا تغییر روش، در صورت وجود شرایط زیر ارزیابی تخصصی اهمیت بیشتری دارد:
- میگرن همراه با اورا
- سابقه لخته خون در پا یا ریه
- سابقه سکته مغزی یا حمله قلبی
- فشارخون بالا
- سیگار کشیدن در سن بالاتر از ۳۵ سال
- سرطان پستان فعلی یا سابقه برخی سرطانهای حساس به هورمون
- بیماری شدید کبدی
- دوره پس از زایمان
- شیردهی
- خونریزی واژینال با علت نامشخص
- مصرف داروهای ضدتشنج یا داروهایی که ممکن است با روش پیشگیری تداخل داشته باشند
- احتمال بارداری
- سابقه بیماریهای قلبی یا چند عامل خطر قلبیعروقی
برای نمونه، بر اساس معیارهای پزشکی CDC، روشهای ترکیبی حاوی استروژن برای فرد مبتلا به میگرن همراه با اورا در گروه خطر غیرقابلقبول قرار میگیرند. همچنین مصرف این روشها برای فرد ۳۵ ساله یا بزرگتر که روزانه ۱۵ نخ سیگار یا بیشتر مصرف میکند، به دلیل خطرهای قلبیعروقی توصیه نمیشود.
در دوران شیردهی کدام روش مناسبتر است؟
در دوران شیردهی، زمان شروع روش و نوع آن اهمیت دارد. روشهای فقط پروژستینی و آییودیها در بسیاری از شرایط قابل استفادهاند، اما روشهای ترکیبی حاوی استروژن ممکن است در هفتههای ابتدایی پس از زایمان به دلیل افزایش خطر لخته و احتمال تأثیر بر حجم شیر مناسب نباشند. تصمیم نهایی باید با توجه به مدت گذشته از زایمان، وضعیت شیردهی، عوامل خطر لخته و شرایط پزشکی فرد گرفته شود.
اتکا به شیردهی فقط زمانی میتواند بهعنوان یک روش موقت پیشگیری در نظر گرفته شود که هر سه شرط برقرار باشد: کمتر از شش ماه از زایمان گذشته باشد، قاعدگی بازنگشته باشد و تغذیه نوزاد کاملاً یا تقریباً کاملاً با شیر مادر انجام شود. با از بین رفتن هرکدام از این شرایط، باید از روش دیگری استفاده شود.
آیا روشهای پیشگیری باعث ناباروری میشوند؟
روشهای مدرن و برگشتپذیر پیشگیری از بارداری باعث ناباروری دائمی نمیشوند. باروری پس از قطع قرص معمولاً سریع بازمیگردد و پس از خارج کردن آییودی نیز بازگشت باروری فوری است.
البته زمان لازم برای باردار شدن پس از قطع روش در همه افراد یکسان نیست. سن، ذخیره تخمدان، کیفیت اسپرم، وجود اختلالات تخمکگذاری، مشکلات لولههای رحمی و تعداد دفعات رابطه میتوانند بر زمان بارداری اثر بگذارند. بنابراین باردار نشدن فوری بعد از قطع روش الزاماً به معنای ایجاد ناباروری توسط روش پیشگیری نیست.
آیا برای استراحت بدن باید مصرف قرص را قطع کرد؟
برای فردی که قرص مناسب اوست و منع پزشکی جدیدی ایجاد نشده، معمولاً نیازی به قطع دورهای قرص با هدف «استراحت دادن به بدن» وجود ندارد. قطع و شروع خودسرانه میتواند احتمال مصرف نامنظم و بارداری ناخواسته را افزایش دهد. سازمان جهانی بهداشت اعلام کرده است که قرصهای ضدبارداری میتوانند با راهنمایی پزشک برای سالها استفاده شوند و نیازی به ایجاد دوره استراحت ندارند.
بااینحال، وضعیت سلامت فرد ممکن است در طول زمان تغییر کند. ایجاد میگرن همراه با اورا، شروع مصرف سیگار، افزایش فشارخون، تشخیص یک بیماری جدید یا شروع دارویی خاص میتواند نیاز به ارزیابی مجدد روش پیشگیری را ایجاد کند.
چگونه روش مناسب خود را انتخاب کنیم؟
برای انتخاب میان روش هورمونی و غیرهورمونی، پاسخ به پرسشهای زیر میتواند مسیر تصمیمگیری را روشنتر کند.
تا چه اندازه پیشگیری مطمئن برای شما اهمیت دارد؟
اگر بارداری در شرایط فعلی پیامد جدی برای سلامت یا زندگی شما دارد، یک روش بسیار مؤثر و کموابسته به خطای انسانی مانند ایمپلنت یا آییودی ممکن است مناسبتر از روشی باشد که به مصرف روزانه یا استفاده صحیح در هر رابطه نیاز دارد.
آیا مصرف روزانه را فراموش میکنید؟
اگر معمولاً مصرف داروها را فراموش میکنید، قرص شاید انتخاب عملی مناسبی نباشد. آمپول نیز نیازمند مراجعه یا تزریق در زمان مشخص است. در چنین شرایطی، روشهای طولانیاثر میتوانند احتمال خطای مصرف را کاهش دهند.
وضعیت قاعدگی شما چگونه است؟
اگر پریودهای سنگین، طولانی یا دردناک دارید، بعضی روشهای هورمونی ممکن است به کاهش علائم کمک کنند. اگر قاعدگی سنگین دارید، آییودی مسی باید با احتیاط بیشتری بررسی شود؛ زیرا ممکن است در ماههای نخست خونریزی و درد را افزایش دهد.
آیا به محافظت در برابر عفونتهای مقاربتی نیاز دارید؟
در صورت وجود احتمال انتقال عفونت، کاندوم باید بخشی از برنامه پیشگیری باشد. میتوان کاندوم را همراه با قرص، ایمپلنت یا آییودی استفاده کرد تا هم احتمال بارداری کاهش یابد و هم محافظت در برابر عفونتها بیشتر شود.
چه زمانی قصد بارداری دارید؟
اگر ممکن است در آینده نزدیک برای بارداری برنامهریزی کنید، روشی که بتوان آن را بهسادگی قطع کرد ممکن است مناسبتر باشد. اگر تا چند سال قصد بارداری ندارید، روشهای طولانیاثر قابل بررسیاند. روش دائمی فقط زمانی مناسب است که فرد یا زوج تصمیم قطعی و آگاهانهای برای نخواستن بارداری در آینده داشته باشند.
آیا بیماری یا داروی خاصی دارید؟
سابقه پزشکی و داروهای مصرفی میتوانند انتخاب روش را تغییر دهند. نامناسب بودن استروژن به معنای نامناسب بودن همه روشها نیست. گاهی روش فقط پروژستینی یا غیرهورمونی میتواند جایگزین مناسبی باشد، اما این انتخاب باید با ارزیابی تخصصی انجام شود.
چه زمانی باید روش پیشگیری را تغییر داد؟
تغییر روش زمانی قابل بررسی است که عوارض برای فرد قابلتحمل نباشند، مصرف صحیح روش دشوار باشد، نیازهای فرد تغییر کرده باشد یا یک وضعیت پزشکی جدید ایجاد شود.
برای مثال، ممکن است فردی در ابتدا از قرص راضی باشد، اما به دلیل فراموشی مکرر به یک روش طولانیاثر نیاز پیدا کند. فرد دیگری ممکن است پس از شروع آییودی مسی با خونریزی شدید مواجه شود و پس از بررسی پزشکی، آییودی هورمونی یا روش دیگری را ترجیح دهد.
تغییر روش نباید بدون برنامه انجام شود؛ زیرا فاصله میان قطع روش قبلی و شروع روش جدید ممکن است احتمال بارداری را افزایش دهد. زمان شروع اثر روش جدید و نیاز احتمالی به استفاده موقت از کاندوم باید از ماما یا پزشک پرسیده شود.
علائم هشدار هنگام استفاده از روش پیشگیری
بسیاری از عوارض اولیه خفیفاند، اما بعضی علائم نیازمند بررسی سریع پزشکی هستند. در صورت مشاهده موارد زیر باید با پزشک، ماما یا مرکز درمانی تماس گرفته شود:
- درد شدید و ناگهانی قفسه سینه
- تنگی نفس جدید یا شدید
- درد یا تورم یکطرفه ساق پا
- سردرد بسیار شدید و ناگهانی
- اختلال دید، گفتار یا ضعف یک سمت بدن
- درد شدید شکم یا لگن
- خونریزی بسیار شدید
- تب همراه با درد لگنی
- مثبت شدن آزمایش بارداری هنگام استفاده از آییودی
- ناتوانی در لمس نخ آییودی یا احساس قسمت سخت وسیله
- ایجاد میگرن همراه با علائم اورا پس از شروع روش ترکیبی
وجود این علائم همیشه به معنای ایجاد عارضه خطرناک توسط روش پیشگیری نیست، اما بررسی آنها نباید به تأخیر بیفتد.
پیشگیری هورمونی بهتر است یا غیرهورمونی؟
روش هورمونی زمانی ممکن است مناسبتر باشد که فرد علاوه بر پیشگیری از بارداری، خواهان کاهش خونریزی یا درد قاعدگی باشد، با دریافت هورمون مشکلی نداشته باشد و از نظر پزشکی واجد شرایط استفاده از روش انتخابی باشد.
روش غیرهورمونی زمانی ممکن است مناسبتر باشد که فرد تمایلی به هورمون نداشته باشد، برای بعضی هورمونها منع پزشکی داشته باشد یا به روشی مانند کاندوم برای کاهش خطر عفونتهای مقاربتی نیاز داشته باشد.
بااینحال، دستهبندی «هورمونی یا غیرهورمونی» بهتنهایی برای تصمیمگیری کافی نیست. یک روش هورمونی طولانیاثر مانند آییودی هورمونی با قرص روزانه تفاوت زیادی دارد؛ همانطور که آییودی مسی با روش آگاهی از باروری از نظر اثربخشی و نحوه استفاده قابل مقایسه نیست.
در نهایت پیشگیری هورمونی یا غیرهورمونی
هیچ روش پیشگیری از بارداری برای همه افراد بهترین نیست. انتخاب مناسب باید بر اساس اثربخشی مورد انتظار، سابقه پزشکی، وضعیت قاعدگی، نیاز به محافظت در برابر عفونتهای مقاربتی، میزان فراموشکاری و برنامه آینده برای بارداری انجام شود.
اگر به دنبال یک روش کموابسته به یادآوری هستید، آییودی یا ایمپلنت میتوانند گزینههای قابل بررسی باشند. اگر پریودهای سنگین و دردناک دارید، برخی روشهای هورمونی ممکن است مزیت بیشتری داشته باشند. اگر نمیخواهید هورمون دریافت کنید، آییودی مسی یا روشهای مانعی مطرح هستند. در صورت احتمال انتقال عفونتهای مقاربتی نیز استفاده صحیح از کاندوم اهمیت دارد.
این مقاله برای آموزش عمومی نوشته شده و جایگزین بررسی پرونده پزشکی، اندازهگیری فشارخون و مشاوره فردی نیست. برای انتخاب یا تغییر روش، بهویژه در صورت ابتلا به بیماری زمینهای، مصرف دارو، شیردهی یا سابقه لخته، با ماما یا پزشک مشورت کنید.
برای آشنایی تخصصیتر با عملکرد هورمونها، انواع روشهای جلوگیری، معیارهای انتخاب و نکات مشاورهای، میتوانید صفحه دوره هورمونها و روشهای پیشگیری از بارداری در موسسه مامایی رسا را مشاهده کنید.
پرسشهای متداول
آیا روش هورمونی باعث چاقی میشود؟
تغییر وزن در همه مصرفکنندگان روشهای هورمونی رخ نمیدهد و میزان آن به نوع روش و شرایط فرد بستگی دارد. افزایش وزن همزمان با شروع یک روش لزوماً ثابت نمیکند که هورمون علت آن بوده است. در صورت افزایش وزن قابلتوجه، اشتها، فعالیت بدنی، بیماریهای زمینهای و سایر داروها نیز باید بررسی شوند.
برای فرد فراموشکار کدام روش بهتر است؟
روشهایی مانند ایمپلنت و آییودی که به مصرف روزانه وابسته نیستند، معمولاً برای افراد فراموشکار عملیترند. قرص زمانی مؤثرتر است که طبق دستور و بدون فراموشی مصرف شود.
آیا آییودی فقط برای افرادی مناسب است که زایمان کردهاند؟
خیر. آییودی میتواند برای بسیاری از افراد، از جمله کسانی که سابقه زایمان ندارند، قابل استفاده باشد. صلاحیت استفاده باید با توجه به وضعیت پزشکی و معاینه توسط ارائهدهنده آموزشدیده بررسی شود.
آیا قرص از عفونتهای مقاربتی جلوگیری میکند؟
خیر. قرص، آمپول، ایمپلنت و آییودی از عفونتهای مقاربتی جلوگیری نمیکنند. در صورت احتمال مواجهه با عفونت باید از کاندوم استفاده شود.
آیا آییودی هورمونی باعث قطع پریود میشود؟
ممکن است خونریزی در برخی مصرفکنندگان آییودی هورمونی پس از چند ماه بسیار کم یا متوقف شود. این اتفاق برای همه رخ نمیدهد و معمولاً ناشی از نازک شدن پوشش داخلی رحم است.
آیا آییودی مسی میتواند خونریزی را بیشتر کند؟
بله. آییودی مسی ممکن است بهخصوص در ماههای ابتدایی باعث افزایش مقدار یا طول خونریزی و بیشتر شدن گرفتگی قاعدگی شود. این موضوع در فرد مبتلا به خونریزی شدید یا کمخونی باید با دقت بررسی شود.
بعد از قطع قرص چه زمانی امکان بارداری وجود دارد؟
باروری معمولاً پس از قطع قرص بهسرعت بازمیگردد و ممکن است پیش از اولین قاعدگی طبیعی، تخمکگذاری اتفاق بیفتد. بنابراین اگر فرد قصد بارداری ندارد، باید روش جایگزین را بدون فاصله غیرضروری شروع کند.
آیا میتوان همزمان از کاندوم و قرص استفاده کرد؟
بله. استفاده همزمان از کاندوم و قرص یا یک روش مؤثر دیگر، احتمال بارداری ناشی از خطای مصرف را کاهش میدهد و در صورت استفاده صحیح از کاندوم، محافظت بیشتری در برابر عفونتهای مقاربتی ایجاد میکند.
آیا روشهای طبیعی کاملاً ایمن و مطمئن هستند؟
روشهای آگاهی از باروری فاقد هورموناند، اما موفقیت آنها به آموزش صحیح، ثبت دقیق علائم باروری، نظم چرخه و رعایت محدودیتها در روزهای بارور وابسته است. در استفاده معمول، خطای انسانی میتواند اثربخشی آنها را کاهش دهد.
مطمئنترین روش بدون هورمون چیست؟
آییودی مسی یکی از مؤثرترین روشهای برگشتپذیر و بدون هورمون است و در سال اول استفاده، کمتر از یک بارداری در هر ۱۰۰ استفادهکننده رخ میدهد. بااینحال، برای همه افراد مناسب نیست و باید تأثیر احتمالی آن بر خونریزی و درد قاعدگی بررسی شود.
